27 Januari 2010 - Dendrologie van de Lage Landen

Wie gekweekte bomen en struiken wil determineren, kan niet om ‘de Boom’ heen: het standaardwerk van dr. B.K. Boom uit 1933. Al driekwart eeuw is dit boek een begrip in de praktijk van tuin, park en landschap. 'Dendrologie van de lage landen', de veertiende druk van deze klassieker, is een geheel herziene en geactualiseerde uitgave.

 

Dendrologie van de Lage Landen is een vreemd boek, of beter, het is niet écht een boek. Je kan het niet lezen, luierend in een zetel. Het is boek om in te grasduinen, een boek om te raadplegen, een boek om in te kijken, een boek om informatie in op te zoeken, en... te vinden. Hét centrale begrip is dan ook correctheid.

Het is een boek met historiek. Dr. B.K. Boom plantte een historisch baken in de florageschiedenis van de Lage Landen in 1933. Hij zette de eerste uitgave op de wereld van “Dr. B.K. Boom’s Nederlandse Dendrologie”. Het boek was een soort bomenflora, met determinaties tot op het geslacht, en met weinig vermeldingen van cultivars. Het werd snel een must.

In vijfenzeventig jaar kan er vanalles veranderen. Dit wordt treffend geïllustreerd door de eerste pagina’s van het boek. Je vindt een inleidende tekst dat verscheen bij respectievelijk de vierde druk (1959), de twaalfde druk (1982) en de dertiende druk (2000). En dan volgt, na de inhoudstafel, de titel “BIJ DE 14E druk, en bij een eerste”, gevolgd door “OPZET VAN DE VEERTIENDE DAN WEL EERSTE DRUK”. De auteurs maken een helder punt, ze hebben heftig aan de boom geschud.

APG, de Angiosperm Phylogeny Group, heeft de verdienste dit boek de 21e eeuw in te leiden. Vroeger speelden uiterlijke verschijningsvormen een doorslaggevende rol, nu zijn het vooral aantoonbare genetische verwantschappen. Uiteraard kozen wetenschappers ook vroeger voor relevante soorteigen kenmerken, en dat verschilde nogal eens van de kleur van de bloem of het blad, of de vorm en/of grootte van het blad, maar, de actuele technieken bieden veel meer mogelijkheden om genetische verwantschappen aan te tonen.

Sleutelen doe je niet enkel aan auto’s, ook aan planten en dieren. In dit boek sleutel je stapsgewijs. Groot voordeel is dat de structuur veel transparanter is dan in de vorige uitgaves. Vanaf pagina 151 komen de angiospermae, de bedektzadigen, aan bod. Belangrijk, de auteurs starten met de familie, en dalen snel af naar de geslachten en de soorten. Beschrijvingen zijn daarom veel accurater.

Verder hebben de auteurs de nodige aandacht besteed aan de naamgeving, de verwijzingen, de kenmerken (je leert niet enkel de verschillen tussen getand en gezaagd, maar ook vind je een beschrijving van de kiel, de okselbaard, kruisgewijs overstaand, sterhaar, …) en vooral een gigantisch aanbod tekeningen.

Het boek is een verantwoorde en noodzakelijke actualisatie van een klassieker, het raadplegen waard, “verplichte literatuur” in een aantal opleidingen, en aan te bevelen voor mensen die gebeten door nieuwsgierigheid graag uren in een bos dwalen, zoekend naar bomenkennis.