4 Januari 2010 - IJstijd - Het complete verhaal

Waanders en Davidsfonds hebben een Nederlandse vertaling op de markt gebracht van The Complete Ice Age van Brian Fagan, Mark Maslin, John Hoffecker en Hannah O’Regan. Het is een lovenswaardige poging om de talrijke en complexe processen die een rol spelen in de verandering van het klimaat op wereldschaal.

 

Waanders en Davidsfonds hebben een Nederlandse vertaling op de markt gebracht van The Complete Ice Age van Brian Fagan, Mark Maslin, John Hoffecker en Hannah O’Regan. Het is een lovenswaardige poging om de talrijke en complexe processen die een rol spelen in de verandering van het klimaat op wereldschaal.

Het boek is historisch opgebouwd. Niet historisch volgens de geologische of biologische geschiedenis, maar volgens de geschiedenis van het wetenschappelijk onderzoek, te beginnen met de Zwitser Louis Agassiz, die in 1837 als eerste het concept IJstijd gebruikte. Ondanks de populariserende aanpak blijft het zware kost. Soms gaan de auteurs kort door de bocht. De tekortkomingen of fouten in verouderde en oudere theorieën duiden ze wel, maar recentere inzichten stellen ze zelden in vraag. Een verklaring als ‘computermodellen tonen aan dat…’ mist overtuigingskracht. Elders lijkt er wat te ontbreken. Zo verneem je op blz. 203 dat de kleine IJstijd ‘een’ revolutie teweegbracht in de landbouw. Die revolutie begon in Nederland, maar iets meer kom je hierover niet te weten in dit boek. Uiteraard vormen 240 bladzijden een serieuze beperking, maar de rijke Angelsaksische traditie van wetenschapsgeschiedenis beschikt over werken die tekstueel fijner zijn afgewerkt. Het probleem van die werken is dat ze slechts beperkt in Nederlandse vertaling bestaan en het stevige turven zijn zonder veel illustratiemateriaal.

Dit brengt met zich mee dat de aandacht voor IJstijd- en andere klimaatfenomenen in de Nederlanden dikwijls beperkt blijft. Dat geldt ook voor Fagan en zijn collega’s. Het regionale kaartmateriaal bestrijkt vooral Noord-Amerika en de Britse Eilanden. Heeft de herkomst van de auteurs er ook mee te maken dat ze nagenoeg nergens reppen over de betekenis van de woestijnen of voor het klimaat?

Ondanks deze hiaten blijft IJstijd een schitterend boek, met indrukwekkend fotomateriaal. Dit alleen al bezorgt het blijvende waarde, zelfs al zouden de wetenschappelijke inzichten de komende jaren sterk evolueren.