10 Maart 2011 - Tien jaar ervaring met de Europese Kaderrichtlijn Water, ambities en ambivalenties

De Kaderrichtlijn Water is 10. Bij een verjaardagsfeestje hoort een cadeau: een boek, of beter, een essaybundel.

 

De Kaderrichtlijn Water bestaat 10 jaar. Ze beïnvloedt velen, wellicht éénieder. Via de Kaderrichtlijn Water werd een duidelijke visie naar voor geschoven, doelen werden vastgelegd, net als te behalen resultaten en deadlines. En verder wemelt het van begrippen als 'samen', 'samenwerken', 'integraal', 'integrerend werken', 'holistisch', 'samen bouwen', 'afstemmen', 'meekoppelen', … De invloed kan moeilijk worden onderschat. Rivieren verbinden, rivieren ontspringen en monden uit, rivieren glijden doorheen artificiële grenzen, rivieren worden in een keurslijf gedwongen en breken uit. Sommigen verleggen met trots een steen in de rivier, maar rivieren zijn grensverleggend.

Gelukkig wordt het woord essaybundel gebruikt. Een collectie van een vijftiental artikels samen laten sporen, is immers geen eenvoudige opdracht. Eén van de gebruikelijke technieken is de rode draad er bovenop te leggen en een goed uitgewerkt, weloverwogen kader, vooraan in het boek. Elke tekst wordt geduid, zowel de inhoud, het doel, als de auteur en eventueel de werkplek, kwestie van gelijktijdig een aantal partners in de waterwereld te situeren. Bovendien is het aangewezen strakke afspraken te maken over lengte, toonaard, taalgebruik, … Maar, niets van dit alles. Gevolg, er wordt een aantal kanttekeningen geplaatst, en de lezer kijkt best niet op een inspanning. Voordeel is dat er zowel Nederlanders als Vlamingen schrijven, nadeel is dat het stijlverschil soms opmerkelijk is.

Hoewel het essaybundel (bewust) opportuniteiten laat liggen, zijn sommige teksten mooi. Een voorbeeld, An Crabbé (Universiteit Antwerpen) & Mark Wiering (Universiteit Nijmegen) vergelijken de Vlaamse en de Nederlandse situatie. Ze gebruiken het verhaal van de haas en de schildpad. De analyse is helder en éénduidig, de taal precies, het verhaal droog. Merkwaardig is dan weer dat als de tekst vergeleken wordt met de veeleer verhalende tekst van Leo Santbergen en Didier Soens, die ook ingaan op ‘Vlaanderen-Nederland’ dat gelijkaardige ontwikkelingen geheel anders worden beschreven én geduid.

Het boek bevat ook erg rake passages. Zo stelt Marleen Van Rijswick “dat de essentie van een publieke taak in een rechtstaat juist het beschermen van de algemene belangen is, zoals gezonde ecosystemen, veiligheid en schoon en voldoende water voor iedereen. De overheid zou niet zo bang moeten zijn om die verantwoordelijkheid te nemen en op die verantwoordelijkheid te worden aangesproken”. Uiteraard heeft ze gelijk, en uiteraard staan we daar soms onvoldoende bij stil, al of niet met Kaderrichtlijn.