Eind 2008 werd een rapport over biodiversiteit en industrie in België opgemaakt in opdracht van het Federaal Wetenschapsbeleid. Wat zijn de vaststellingen en aanbevelingen uit dit anderhalf jaar oude document en wat staat er op stapel?
De Engelstalige verkennende studie rond biodiversiteit en industrie werd geschreven in opdracht van BELSPO (Belgian Biodiversity Platform) door het beleidsadviesbureau Resource Analysis, een onderdeel van Tractebel Development Engineering, op zijn beurt een divisie van GDF-Suez. Het lijkt een inderhaast geschreven rapport met weinig diepgang, dat weliswaar een gevoelig punt aanraakt: onze vaderlandse industrie is niet of nauwelijks specifiek bezig rond het behoud van biodiversiteit.
De rol van de overheid
Het jaar 2010 zou een kantelmoment moeten zijn in de Europese strijd tegen het verlies van biodiversiteit. Ook de Belgische nationale biodiversiteitsstrategie 2006-2016 is erop gericht het verlies van biodiversiteit dit jaar een halt toe te roepen. Daartoe werd en wordt de privésector opgeroepen om rekening te houden met biodiversiteit in alles wat men onderneemt. Deze strategie is een aanvulling op de nationale natuurbeschermingswet uit 1973.
Vlaanderen en Wallonië vaardigden daarenboven aparte decreten uit die focussen op biodiversiteit. Vlaanderen heeft regels voor natuurbeheer, milieuvergunningen, compensatiemaatregelen en milieu-effectenrapporten en sinds 1997 een decreet betreffende het natuurbehoud en het natuurlijk milieu, met onder andere regels voor natuurbeschermingsgebieden. Ook Wallonië heeft in decreten gegoten regels over natuurbescherming die zorgen voor de instandhouding en bevordering van de biodiversiteit. Met de implementatie van de Europese habitat-richtlijnen liep Wallonië echter een achterstand op.
De rol van bedrijven
In België opererende bedrijven moeten zich wat betreft natuurbehoud en bescherming van biodiversiteit uiteraard aan de Belgische federale en regionale wetten houden, maar een aantal bedrijven gaat een stap verder. Ze beschouwen milieubescherming als een onderdeel van hun bedrijfsstrategie en proberen hun impact op het milieu te beperken. Dat is tenminste wat zij beweren. Het rapport maakt melding van bedrijven zoals GDF-SUEZ en Tomson Recycling die volgens de samenstellers bijdragen tot biodiversiteit door samenwerkingsverbanden aan te gaan met natuurbeschermingsorganisaties als Natuurpunt en zijn Waalse tegenhanger Natagora. Toyota België, de Haven van Antwerpen, Center Parcs, Ardo en (opnieuw) GDF-SUEZ worden genoemd als bedrijven die ernaar streven hun terreinen zo milieuvriendelijk mogelijk te houden. Ecover, Tomson Recycling, Triodos Bank, Colruyt en Solvay worden genoemd als bedrijven die ernaar streven natuur en ecologie in hun producten en processen te integreren. De concrete maatregelen die het rapport vermeldt, vallen bij nader toezien soms nogal pover uit. Zo draagt Tractebel Engineering bij tot de biodiversiteit door het plaatsen van bijenkorven op het dak van het bedrijfsgebouw en heeft Toyota 2001 bomen op zijn bedrijfsterrein geplant. Goed bedoelde acties, die echter vooral op het imago van het bedrijf gericht zijn en niet in verhouding staan tot milieumaatregelen die rechtstreeks in het DNA van het bedrijf ingrijpen, zoals de ecologische fabrieken van Ecover en de deels ecologische uitgangspunten van Triodos Bank. Het zijn, zo erkent het rapport, enkel de bedrijven die mede vanuit milieubekommernissen zijn opgericht die er in slagen om die bekommernissen een plaats te geven in al hun processen en producten.
Werk aan de winkel
Het rapport stelt dat er in België buiten de landbouwsector al bij al weinig aandacht is voor de impact van bedrijven op biodiversiteitsverlies. Er worden wel inspanningen gedaan op het gebied van milieubescherming en klimaatkwesties, waar biodiversiteit indirect wel kan bij varen, maar specifieke aandacht voor biodiversiteit is er nauwelijks. Er is ook bijna geen overleg tussen de verschillende losse initiatieven rond het bevorderen van biodiversiteit. Coördinatie op regionaal of federaal niveau is dringend gewenst. Het rapport pleit bovendien voor meer onderzoek, met name over de voordelen die het bevorderen van biodiversiteit bedrijven kunnen opleveren, de effecten van concrete initiatieven en het ontwerpen van een set van 'best practices' om biodiversiteit in bedrijfsstrategieën in te schrijven. Ook samenwerking tussen onderzoeksinstituten enerzijds en de bedrijfswereld anderzijds is een must.
Biodiversiteit in België anno 2010
Hoe zit het bijna twee jaar na het verschijnen van het rapport met de biodiversiteit in België? Het bewustzijn rond het belang van biodiversiteit is ongetwijfeld gegroeid. In het jaar van de biodiversiteit verklaarden tientallen Belgische gemeenten zich al akkoord met het Save Biodiversity 2010-project, dat participanten oproept om biodiversiteit te bewaken, te beschermen en te herstellen. Greenpeace, WWF, Natuurpunt, Bond Beter Leefmilieu en een aantal andere natuurorganisatie roepen België op om tijdens het EU-voorzitterschap werk te maken van een Globaal Strategisch Plan voor 2020 tijdens de VN-Conventie over Biologische Diversiteit en op 20 december aanstaande de EU 2020 Biodiversiteitstrategie officieel aan te nemen. Of ons land en andere landen echt werk willen maken van de bescherming van de biodiversiteit, weten we dus binnenkort.
ARGUS informeert en inspireert voor een duurzame, milieuvriendelijke samenleving.
De nieuwssite www.argusactueel.be brengt nieuws en actualiteit over milieu, natuur en duurzame ontwikkeling.
Maak kennis met alle andere projecten van ARGUS op www.argusmilieu.be.
