De gierzwaluw is met een ruime voorsprong op de putter en de heggenmus gekozen tot de vogel van het jaar.
De bezoekers van www.vogelbescherming.be kozen massaal de gierzwaluw als vogel van het jaar 2012. Tweede kwam de putter, het kleurrijkste vogeltje van de reeks. Als derde eindigt de heggenmus, het onopvallend, grijsblauwe vogeltje dat graag in het struikgewas vertoeft en dat je waarschijnlijk nu onder de voedertafel kunt waarnemen op zoek naar gevallen restjes.
Hoewel deze vliegende sikkeltjes al sinds augustus België verlaten hebben om warmere, insectenrijke oorden op te zoeken, leeft de gierzwaluw dus duidelijk in het hart van velen. Misschien missen we massaal hun gezellige ‘srjie-srjie’ dat ons heimwee doet krijgen naar de warme zomer en leuke terrasjesdagen?
Afhankelijkheid van de verstedelijking
Van nature broedden gierzwaluwen in spleten op hoge rotsen die in Vlaanderen natuurlijk nauwelijks te vinden zijn. Deze rotsspleten hebben ze thans ingeruild voor allerlei soorten spleten en gaten in gevels van oude(re) gebouwen of onder dakpannen. In moderne gebouwen vinden ze nog zelden geschikte openingen, kieren en scheuren waarin ze kunnen nestelen. Gebouwen waar deze openingen wel nog te vinden waren, worden stilaan een voor een gerenoveerd en geïsoleerd. Het verdwijnen van de nestplaatsen is dan ook een van de belangrijkste oorzaken van de achteruitgang van deze soort.
Gierzwaluwen broeden nog altijd graag zo hoog mogelijk. Onder een hoogte van vier meter zal je uiterst zelden een gierzwaluwnest aantreffen. Een belangrijke reden voor deze drang naar hoogte heeft te maken met het feit dat gierzwaluwen een vrije val maken om op te stijgen. Door hun relatief lange vleugels, in verhouding met hun zeer korte pootjes, kunnen gierzwaluwen uiterst moeilijk opstijgen vanaf een vlak oppervlak. Vergelijk het met een zweefvliegtuig: eens in de lucht hebben ze een perfecte, gestroomlijnde bouw om te vliegen, maar zelf opstijgen is minder evident.
Als er ruimte is, kruipen gierzwaluwen ook onder dakpannen. Rekening houdend met de vrije val die ze maken, moet de helling van het dak wel meer dan 45° bedragen. Daarenboven is het belangrijk dat de aanvliegroute naar hun nest volledig vrij is zodat ze niet gehinderd worden als ze naar de nestopening vliegen. Onder dakpannen broeden is echter niet altijd zonder gevaar. Net onder de pannen kan de temperatuur oplopen tot meer dan 60° C als de zon op het dak schijnt. Bij dergelijke temperaturen sterven vele jongen. Sommige nestjongen proberen nog uit het nest te kruipen om de hitte te ontvluchten, vaak met nefaste gevolgen. Nestplaatsen aan de noord- of oostzijde van een gebouw zijn daarom veiliger. By the way: Gierzwaluwen laten geen uitwerpselen achter op de gevels waardoor er nauwelijks overlast is.
Hoe de Gierzwaluw helpen
Om het verlies aan nestplaatsen te compenseren, ontwikkelden gespecialiseerde bedrijven verscheidene types nestkasten als alternatief. Er is een ruime keuze tussen nestpannen, inbouwstenen en nestkasten om onder de dakgoot te bevestigen. Kant-en-klare inbouwstenen zijn vooral interessant om te gebruiken als je gaat bouwen of verbouwen. Deze kasten in de muur plaatsen, wat ruimte vrijlaten tussen de bakstenen in plaats van ze op te vullen of enkele gierzwaluwendakpannen leggen, zijn geen ingewikkelde karweien. Laat je vooraf goed informeren over de juiste plaats voor deze kunstnesten.
ARGUS informeert en inspireert voor een duurzame, milieuvriendelijke samenleving.
De nieuwssite www.argusactueel.be brengt nieuws en actualiteit over milieu, natuur en duurzame ontwikkeling.
Maak kennis met alle andere projecten van ARGUS op www.argusmilieu.be.
