22 December 2011 - E.On werpt kolenschep in de Schelde

Begin december 2011 weigerde Vlaams milieuminister Joke Schauvliege (CD&V) de milieuvergunning voor de steenkoolcentrale. E.On had de mogelijkheid om tegen die weigering in hoger beroep te gaan bij de Raad van State, maar legt zich bij de weigering neer. "We hebben gemerkt dat er onvoldoende maatschappelijk draagvlak voor bestaat," zegt Rolf Fouchier, baas van E.On Benelux.

Het plan om een steenkoolcentrale te bouwen met een vermogen goed voor zowat 8% van de totale Belgische elektriciteitsbehoefte, dateert al uit 2007. Hoeveel het steenkoolproject totnogtoe heeft gekost wil Rolf Fouchier niet kwijt, maar hij tilt er blijkbaar niet zwaar aan. "We hadden nog geen bestellingen geplaatst, het blijft dus bij ontwikkelingskosten. Dit is nu eenmaal het ondernemersrisico." Maar voor de negatieve beslissing van Schauvliege had ook al de provincie Antwerpen de vergunning geweigerd, na negatieve adviezen van de stad Antwerpen, de Vlaamse Milieumaatschappij en het Vlaams departement Leefmilieu, Natuur en Energie. Er waren ook verschillende acties, petities en bezwaarschriften ingediend en Vlaams minister-president Kris Peeters (CD&V) sprak zich al in 2009 uit tegen het project. Had Eon dan niet eerder kunnen inzien dat de tegenkanting te groot was?

"We hadden ook diverse positieve signalen ontvangen," reageert Fouchier. Zo was er de productievergunning vanwege federaal energieminister Paul Magnette (PS). Die moet in tegenstelling tot beide ministers en de Antwerpse provincie- en gemeenteraadsleden geen schrik hebben voor stemmenverlies in Antwerpen en –Schauvliege– het Waasland. "De weigering van de Vlaamse regering kwam niet als een complete verrassing," geeft Fouchier toe. "Het stopzetten van het project voor de steenkoolcentrale doet niets af aan de ambitie van E.on om zijn positie van belangrijke speler op de Belgische elektriciteitsmarkt verder uit te bouwen."

Afbouw monopolies
In Duitsland staat E.ON vooral sterk in het oosten van het voormalige West-Duitsland, van Zuid-Beieren tot aan de Deense grens. In Nederland geeft het de toon aan in de provincie Zuid-Holland, de provincie van havenreus Rotterdam, universiteitsstad Leiden en politieke hoofdstad Den Haag. In België is E.On onbekend, maar niet onbelangrijk. E.On beschikt er over een deel van de productiecapaciteit –niet de uitbating– van de kerncentrales van Doel en Tihange, de aardgascentrale van Vilvoorde en de gemengde (steenkool en biomassa) centrale van Langerlo (Genk). Die positie kwam tot stand in 2009, onder druk van de Europese Commissie. Om de vorming of bevestiging van nationale monopolies tegen te gaan, moest E.On een deel van zijn Duitse capaciteit afstaan aan Electrabel, dat zelf zijn bijna-monopolie in België moest opgeven, door Belgische centrales en kerncapaciteit over te dragen aan E.On.

Nieuwe elektriciteitscentrales zijn nodig, want de wet die voorschrijft dat de drie oudste Belgische kernreactoren in 2015 uit dienst moeten is nog altijd van kracht en de vraag naar stroom blijft toenemen. E.On wil daarin investeren, maar Fouchier vraagt wel dat de Belgische overheden nu werk maken van een duidelijk wettelijk en ondersteunend kader voor de productie van elektriciteit uit biomassa. Hij merkt op dat ook in andere dossiers de Belgische stakeholders geen homogeen toekomstbeeld schetsen. "Weet u of de oudste kernreactoren in 2015 effectief zullen worden stilgelegd? Wij willen verder investeren in biomassa en roepen de Vlaamse overheid op om een stabiel regelgevend en financieel ondersteunend kader te creëren zodat deze biomassaprojecten ook echt levensvatbaar worden. Biomassa is een in verhouding dure brandstof, het is nodig daar bij de lopende aanpassing van het regelgevend kader rekening mee te houden." Lees: om een economisch alternatief te zijn heeft biomassa subsidies nodig. Fouchier stelt vast dat er ook wat betreft de bevoorradingszekerheid geen duidelijk politiek klimaat bestaat in België, "anders dan in Nederland, dat al jaren geleden besloot te evolueren van elektriciteitsinvoerder naar exporteur."

Elektriciteit en warmte in Antwerpse haven
Voor de bouw van een biomassacentrale op de terreinen van Solvay, langs de rechteroever van de Schelde, zijn nog drie kandidaten in de running: Electrabel, Electrawinds en E.On. "De Antwerpse haven had zelf gevraagd om voorstellen in te dienen. In 2012 kiest ze haar energiepartner. Solvay wil de restwarmte van de centrale gebruiken. De investeringskosten bedragen 300 tot 500 miljoen euro, exacter kunnen we dit nu nog niet schatten." Deze centrale zal volgens E.On een vijftigtal arbeidsplaatsen opleveren. Fouchier ziet houtpellets als de aangewezen brandstof. "Voor centrales van die omvang moet je een brandstof hebben die je met voldoende zekerheid op industriële schaal kan aanvoeren."

Ombouw Langerlo
Een concreet Eon biomassaproject is alvast de volledige conversie naar biomassa van de centrale in Langerlo. De huidige capaciteit van 556 Megawatt (MW) valt daarin terug tot 450 à 500 MW. De centrale ligt in industriegebied, met mogelijke afnemers voor de restwarmte in de omgeving. De omvorming zou een investering van EUR 100 miljoen vergen. Ter vergelijking: de twee oudste kernreactoren in Doel, die in principe in 2015 worden ontmanteld, hebben een gezamenlijke capaciteit van 866 Megawatt (MW), de geschrapte steenkoolcentrale zou goed geweest zijn voor 1.100 MW en de biomassacentrale bij Solvay voor 160 à 200 MW. Een gemiddelde huishoudelijke stofzuiger heeft 1.500 à 2.000 Watt (W) nodig. Een MW is een miljoen W.

Kleine WKK-toepassingen
In België ziet Eon heel wat mogelijkheden voor de bouw van kleine WKK-centrales (gecombineerde productie van elektriciteit en warmte) voor, samen met industriële bedrijven met een grote behoefte aan stoom, warmte en elektriciteit. "Warmteproductie is alleen zinvol in industriële omgevingen. Want in tegenstelling tot Nederlandse steden zoals Den Haag, Leiden en Rotterdam is er in België niet geïnvesteerd in distributienetten voor huishoudelijke afnemers van warmte."