BRUSSEL - De toekomst van het personenvervoer is elektrisch en multimodaal. De Bond Beter Leefmilieu schetste op een studiedag hoe die toekomst eruit ziet en wat de knelpunten zijn.
Op een mee door ARGUS georganiseerde conferentie in Brussel op stelde de Bond Beter Leefmilieu een rapport voor over de toekomst van elektrische mobiliteit. De woordkeuze – mobiliteit, niet voertuigen - is veelbetekenend. De vervanging van de voertuigen met een brandstofmotor door elektrisch aangedreven voertuigen (EV's) is geen één-op-één-verhaal. En niet alleen omdat EV's de komende jaren relatief duur zullen zijn in aankoop en beperkt in actieradius. Maar ook omdat we staan voor een Copernicaanse omwenteling, waarin niet de autobestuurder, maar de mobiliteit an sich centraal staat.
Elektrische voertuigen
EV's zijn niet alleen voertuigen voor individueel personenvervoer (personenwagens, tweezitters, eenzitters...) maar ook treinen, trams en troleybussen. De voordelen van elektrische voertuigen tegenover hun brandstofaangedreven voorgangers zijn groot. Ze rijden veel stiller, veel energie-efficiënter en stoten geen schadelijke stoffen uit. Als ze met groene stroom worden opgeladen of rechtstreeks aangedreven, zijn ze vrijwel volledig CO2-neutraal. Er zijn ook nadelen verbonden aan EV's, en niet alleen op het gebied van kostprijs (momenteel zijn EV's dubbel zo duur als brandstofwagens) en actieradius.
Voor de batterijen moet een gesloten kringloop worden opgezet om de milieu-impact te beperken. Idealiter wordt dan gedacht aan cradle to cradle-recyclage van met name lithium. Er zijn belangrijke technologische doorbraken nodig om meer energie op te slaan in batterijen. En er moet worden geïnvesteerd in oplaadinfrastructuur (met name thuis en op het werk) en in slimme mobiliteit. De oprukkende technologie kan op termijn het gewicht van batterijen verkleinen en hun vermogen vergroten.
Op lange termijn (tegen 2050) wordt verwacht dat EV's concurrentieel zouden zijn tegenover hun brandstofbroertjes op het gebied van aankoopprijs. Op het gebied van verbruik zijn EV's nu al goedkoper. Bovendien is de prijs van elektriciteit stabiel, wat over olieproducten niet gezegd kan worden. Er moet dan wel werk gemaakt worden van meer hernieuwbare energie en de invoering van een smart grid om EV's ten allen tijde met groene stroom te kunnen laden.
Elektrische efficiëntie
Elektrische voertuigen gebruiken 10 tot 80% minder energie dan hun brandstofaangedreven concurrenten (afhankelijk van hoe de elektriciteit geproduceerd is). Een elektrische fiets is nog eens 20 keer efficiënter. Een ultralicht vierpersoonsvoertuig verbruikt 50% van de energie van een gewone elektrische wagen, een eenpersoonsvoertuig 6 tot 7 keer minder energie. De beste manier om elektrische wagens aan te drijven blijkt trouwens elektriciteit uit windenergie te zijn.
De slechtste manier om de elektriciteit voor EV's te maken is met steenkool: dan (en alleen dan) veroorzaken EV's meer broeikasgassen dan brandstofmotoren. Overschakelen naar elektrische voertuigen op (grotendeels) hernieuwbare stroom volstaat echter niet om de klimaatdoelstellingen te halen. Om die te realiseren, moeten we kiezen voor lichtere voertuigen, voor minder individueel en meer openbaar vervoer, voor een snellere introductie van EV's en hernieuwbare stroom, maar vooral voor een oplossing voor het moeilijk te elektrificeren en steeds toenemende goederentransport.
De juiste prijs
De vraag waar het allemaal om draait, is natuurlijk: wie zal een EV kopen? Het antwoord is dat de vraagstelling verkeerd is. Autobezit is iets van het verleden, multimodale transportabonnementen de toverwoorden van de toekomst. Momenteel zijn EV's ongeveer dubbel zo duur in aankoop als conventionele wagens, vooral vanwege de hoge batterijkosten.
EV's halen een actieradius van 100 km, maximaal 200 km. Een afstand die volstaat om minstens 90% van de dagelijkse verplaatsingen af te leggen. In een kooplogica is zo'n voertuig ideaal ter vervanging van de tweede gezinswagen, maar niet voor het hoofdvoertuig, dat mensen doorgaans afstemmen op uitzonderlijke en langere verplaatsingen, zoals vakanties.
Vanwege de hoge prijzen en de onzekerheid over batterij- en EV-prijzen in de toekomst kijkt de consument begrijpelijkerwijs de kat uit de boom. EV's aankopen lijkt in eerste instantie het meest aangewezen voor de rijkere consument en voor vlootgebruik (zoals bijvoorbeeld voor de Post). Een manier om de prijs van EV's te drukken is het apart leasen van de batterijen.
De kost van batterijen zal overigens ook dalen in de toekomst: studies schatten dat de batterijkost in 2050 tien maal lager zal liggen. Ook moet het mogelijk worden batterijen een tweede en derde leven te geven, in mobiele en niet-mobile toepassingen. Ook dat kan de batterijprijs verminderen. Toch zal het voor consumenten steeds interessanter worden om niet langer een auto te bezitten, maar het juiste voertuig op het juiste moment te kunnen gebruiken.
Elektrische mobiliteit
De beperkte actieradius van EV's kan op technologische en organisatorische wijze worden opgelost. Voorbeelden van het eerste zijn het inbouwen van een range extender of verbrandingsmotor in een EV of het verhogen van de energiecapaciteit van batterijen. Voorbeelden van het tweede behelzen inzetten op slimme mobiliteit en laadstations.
Autobezit, tot voor kort een de statussymbolen van de mens, verdwijnt in de zogenaamde slimme mobiliteit naar de achtergrond. In een mulitmodaal transportsysteem rij je met een EV naar een multimodale knoop van openbaar vervoer, dat je vervolgens naar een knooppunt dicht bij de plaats van bestemming brengt. Daar brengt een elektrisch (deel)voertuig je tot waar je moet zijn. Een aantrekkelijke toekomstdroom, die impliceert dat er heel veel werk aan de winkel is inzake openbaar vervoer. Dat is tegenwoordig immers verantwoordelijk voor slechts 4 à 5% van onze verplaatsingen.
Slimme mobiliteit
Wat zijn de voordelen voor de consument en hoe ziet de wereld van de slimme mobiliteit eruit? Het is een flexibel systeem, dat de consument de mogelijkheid biedt om voor een gezinsuitstap een voertuig voor vier tot zeven personen te gebruiken, maar voor zijn individuele verplaatsingen een beroep te doen op een eenpersoonsvoertuig in combinatie met openbaar vervoer. In de stad wordt voornamelijk gebruik gemaakt van openbaar vervoer, fietsen en lichte (eventueel overdekte) EV's.
Die stad is per definitie autovrij, en het openbaar vervoer naar en in de stad wordt gekenmerkt door degelijkheid, betrouwbaarheid en fijnmazigheid. Ook de ruimtelijke ordening moet zoveel mogelijk rekening houden met dit scenario – al stond en staat ze nog altijd voornamelijk ten dienste van koning auto. Plekken met minder goed openbaar vervoer kan je bereiken met een (gedeeld) hybride voertuig. De voertuigen in dit totaalsysteem zullen met elkaar en met de consument communiceren over beschikbaarheid, verkeersdensiteit en ga zo maar door.
Die consument is niet langer bezitter maar abonnee. Hij koopt een mobiliteitsabonnement of -pakket dat hem op maat aangepaste mobiliteit aanbiedt, via leveranciers als De Lijn, de NMBS, verhuurplekken van EV's, autogarages gespecialiseerd in autodelen, enz. Onderzoek wijst uit dat consumenten daar meer en meer klaar voor zijn en er zelfs naar vragen. Het milieu wordt er in ieder geval beter van, en ook voor werkgelegenheid zijn de perspectieven rond de transitie naar slimme mobiliteit rooskleurig.
Minister Ingrid Lieten kondigde op de bijeenkomst alvast een beleidsdomeinenoverschrijdend actieplan elektrische mobiliteit aan. En de Bond Beter Leefmilieu presenteert in samenwerking met ARGUS nog voor het einde van dit jaar een roadmap elektrische mobiliteit.
ARGUS informeert en inspireert voor een duurzame, milieuvriendelijke samenleving.
De nieuwssite www.argusactueel.be brengt nieuws en actualiteit over milieu, natuur en duurzame ontwikkeling.
Maak kennis met alle andere projecten van ARGUS op www.argusmilieu.be.
