1 Juni 2011 - Groei en bloei in de biolandbouw

Meer bio-kopers, meer verkochte bioproducten en een hogere aankoopfrequentie vertalen zich in een sterk groeiend marktaandeel. Ook het aantal biobedrijven en het areaal voor biologische landbouw neemt lichtjes maar gestaag toe.

Op de bioboerderij
Het Vlaamse biologische areaal is in 2010 met 4,3% toegenomen en beslaat nu een oppervlakte van 3.822 hectare (0,6% van het totale landbouwareaal). Er zijn nu 256 biologische bedrijven actief, een toename met 14 eenheden. Deze gelijkaardige evolutie als vorig jaar wijst op een vernieuwd vertrouwen in de omschakeling van gangbare naar biolandbouw.

De fikse groei van het areaal landbouwgrond in omschakeling met 28% tot 766 hectare (1/5 van het totale biologisch areaal) wijst duidelijk op de groeimarge voor de biosector. Bovendien was de laatste drie jaar de uitstroom van bioboeren beperkt. Van de beginnende bioboeren uit de periode 2000-2002 is amper nog de helft actief in 2010. Van de instappers uit de periode 2007-2010 zijn er amper bioboeren weggevallen. Dit wijst op het toegenomen professionalisering van de sector. Redenen van stopzetting zijn:

• een niet lonende bedrijfsvoering op een te kleine schaal,
• de afhankelijkheid van één enkele afnemer,
• de herstructurering en heroriëntatie van het bedrijf en
• de nog weinig rendabele biologische bedrijfsvoering bij akkerbouwgewassen (graan, maïs, voederbieten).

In deze groeicijfers speelt het contactpunt Bio Zoekt Boer ongetwijfeld een belangrijke rol. Sinds 2009 begeleidt Bio zoekt Boer gangbare landbouwers om naar bio over te schakelen. Hun 256 verleende adviezen mondden uiteindelijk uit in 34 landbouwers die deze overstap waagden. Op dit moment zijn er nog 166 land- en tuinbouwers die voor advies bij Bio Zoekt Boer aangeklopt hebben, maar nog niet overgeschakeld zijn.

De consument lust meer en meer bio
Bij de consument vallen bioproducten meer en meer in de smaak, zo getuigen de forse groeicijfers sinds de laatste drie jaar. In 2010 besteedden Belgische gezinnen 421 miljoen euro aan de aankoop van biologische producten, een toename met 20 % ten opzichte van 2009. Zowel de toename van het aantal biokopers (+4,7%), het bestede bedrag per gezin (+13%) als de gemiddelde aankoopfrequentie (+12,8%) liggen aan de basis van deze groei.

Opmerkelijk is dat 18% van de gezinnen frequente biokopers zijn en 78% van alle biobestedingen voor hun rekening nemen. In absolute cijfers zijn de gegoede gezinnen met kinderen en welgestelde gepensioneerden verantwoordelijk voor ruim de helft van de biobesteding, terwijl ze slechts 41% van de bevolking uitmaken.

Meer middelen voor de biosector
De Vlaamse overheid gaf in 2010 3,7 miljoen euro uit om de biologische sector te ondersteunen, een stijging met 8%. Zo’n 28% van deze middelen gaan naar de ondersteuning van de biologische productie (hectaresteun, omschakelingsplannen, individuele bedrijfsbegeleiding,…) en naar tegemoetkoming in de kosten bij marktdeelnemers en controleorganisaties voor steefproefcontroles, staalnames en analyses.

Een derde van de financiële middelen gaat naar onderzoek- en kennisuitwisseling, waar de oprichting van het Coördinatiecentrum praktijkgericht onderzoek en voorlichting Biologische Teelt (CCBT) in 2010 in het oog springt. Dit centrum brengt teelttechnische praktijkcentra, landbouw- en afzetorganisaties samen om zo met een integrale aanpak in te spelen op knelpunten van de sector. Ook in de optimalisatie van de keten- en marktontwikkeling wordt er bijkomend geïnvesteerd (22 %). De primaire productie is in Vlaanderen kleinschalig en versnipperd, wat een vlotte afzet bemoeilijkt. Het project Boer zoekt Keten wil voor deze gebrekkige afzetstructuur concrete oplossingen zoeken.

Het rapport ‘De biologische landbouw in 2010’ (Samborski V. en Van Bellegem L., 2011, Departement Landbouw en Visserij, Brussel) geeft, in een Europees perspectief, een actueel overzicht van de biologische landbouw in Vlaanderen.