.gif "De jaarlijkse productie van driehonderd miljoen ton kunststof, of 50 kilo per aardbewoner per jaar, is volgens BBL-beleidsmedewerker Jeroen Gillabel fundamenteel niet duurzaam.")
De Belgische vereniging van producenten van kunststof is ervan overtuigd dat plastic en aanverwanten een bijdrage kunnen bieden aan een duurzamere wereld. Dat is zeker zo, maar er is nog werk aan de winkel.
'Le plastique c'est fantastique,' zong Elmer Food Beat en dat is ook de boodschap van het boek Duurzaam bouwen met kunststoffen. Natuurlijk, een uitgave van Federplast. Ondanks de commerciële en sectorgebonden belangen achter de uitgave, is het toch een redelijk genuanceerd werk geworden dat het belang van kunststoffen in een duurzame samenleving in perspectief zet, (uiteraard) de belangrijke stappen naar verduurzaming van de sector benadrukt, maar ook de pijnpunten inzake kunststoffen en duurzaamheid niet uit de weg gaat.
Plastics zoals we ze vandaag kennen zijn petrochemische producten en dus per definitie afkomstig van de eindige grondstof aardolie. De productiecapaciteit van biopolymeren bedraagt momenteel wereldwijd slechts 0,5 % van het totaal van alle kunststoffen en dat zal volgens professor Filip De Prez van het Polymer Chemistry Research Group van UGent de komende jaren mogelijk stijgen tot niet veel meer dan 1,5%. Kunststof is dus tot nader order zo goed als synoniem met aardoliegebaseerd, met dien verstande dat er voor de jaarlijkse wereldproductie van circa 300 miljoen ton kunststoffen slechts 4% van de jaarlijks opgepompte aardolie wordt gebruikt. Als we onze aardolieverslaving en -verspilling willen aanpakken, moeten we dus eerder wat doen aan het feit dat 87% van de beschikbare aardolie letterlijk in rook (en energie) opgaat: 45% voor vervoer en 42% voor energieopwekking en verwarming.
Duurzame kunststof
Dat wil daarom nog niet zeggen dat kunststoffen niet duurzaam moeten worden aangewend en daar wringt nog te vaak het schoentje. Driehonderd miljoen ton kunststof, dat is 50 kilo per aardbewoner per jaar, merkt Jeroen Gillabel op. Hij is beleidsmedewerker duurzaam materialenbeleid bij BBL. Deze gigantisch grote doorstroom aan materialen en energie is volgens Gillabel 'fundamenteel niet duurzaam.' Dit materialen- en energiegebruik moet drastisch verminderd worden (sommigen zeggen met een factor 10). Dat kan door te dematerialiseren, suggereert Gillabel, dus door bijvoorbeeld diensten in plaats van producten aan te bieden en door het sluiten van kringlopen via hoogwaardige recyclage. Gillabel stelt dat duurzaamheid meer te maken heeft met de manier waarop een materiaal geproduceerd, gebruikt en hergebruikt wordt dan met het materiaal an sich. Kunststof kan dus perfect duurzaam zijn. Al bestaan er wel degelijk 'slechte' kunststoffen, bijvoorbeeld die waaraan weekmakers of vlamvertragers zijn toegevoegd. Duurzame kunststoffen voldoen volgens Gillabel aan de volgende eisen: ze bevatten geen toxische componenten, ze verduurzamen in hun toepassing een functie of dienst, ze maken doorgedreven hergebruik of recyclage mogelijk en zijn bij voorkeur geproduceerd uit rest- of afvalstoffen.
Recyclage
Zeker dat laatste is nu nog lang niet het geval: er is nog veel potentieel voor hergebruik, om het positief te stellen. Ongeveer 63% van de kunststoffen wordt voortijdig verbrand in België, in plaats van ze eerst te recycleren. Slechts 30% wordt gerecycleerd tot nieuwe producten en – volgens de cijfers in het boek – wordt 7% 'gestort onder gecontroleerde omstandigheden.' Met sluikstorten en zwerfvuil werd kennelijk geen rekening gehouden in deze cijfers. Het goede nieuws is dat de kunststofsecto al grote stappen heeft gezet op het gebied van energiezuinigheid, vermindering van CO2-uitstoot en dat kunststof een belangrijke rol speelt in de opwekking van hernieuwbare energie. De kunststofindustrie slaagde er in om haar gebruik van energie per product met de helft terug te dringen sinds 1970. Kunststoffen worden op grote schaal toegepast in de hernieuwbare energiewinning, zoals in de wieken van windturbines en in fotovoltaïsche panelen. Kunststoffen helpen energie besparen en CO2-uitstoot te vermijden door onder andere gebouwen te isoleren. Kunststof materialen vangen regenwater op, beschermen voedsel tegen bederven en zorgen voor minder energieverbruik wanneer ze in transportmiddelen worden aangewend omdat ze lichter zijn als materiaal dan bijvoorbeeld staal. Kunststof is here to stay. Met beter ecodesign, betere selectieve inzameling en hoogwaardige recyclage kan kunststof ook garant staan voor echte duurzaamheid.
ARGUS informeert en inspireert voor een duurzame, milieuvriendelijke samenleving.
De nieuwssite www.argusactueel.be brengt nieuws en actualiteit over milieu, natuur en duurzame ontwikkeling.
Maak kennis met alle andere projecten van ARGUS op www.argusmilieu.be.
