3 Maart 2010 - Nitraatresidu op landbouwgronden hoger in 2009

Uit bodemanalyses die de Mestbank in 2009 op 4.700 percelen uitvoerde blijkt het nitraatgehalte fors gestegen in vergelijking met de vorige jaren. Het gemiddelde nitraatresidu in 2009 (90 kilo NO₃-N/ha) is hoger dan in 2007 en 2008 (71 & 75 kg NO₃-N/ha) maar lager dan in de periode 2004-2006 (98 a 107 kg NO₃). Bovendien werd in 2009 voor vrijwel alle gewassen – met uitzondering van silomaïs en voederbieten – een aanzienlijk hoger nitraatresidu vastgesteld dan in 2008. De Mestbank stelt in haar analyse dat de droogte – augustus en september 2009 waren abnormaal droge maanden – sterk heeft bijdragen tot het hoger nitraatresidu in 2009, maar de Bond Beter Leefmilieu schrijft de stijging vooral toe aan de laksheid van de Vlaamse overheid.

Dat andere factoren dan gewassoort of bemestingsstrategie in 2009 een rol hebben gespeeld blijkt volgens de Mestbank uit de vaststelling dat het nitraatresidu voor grasland zowel voor de landbouwers met een beheersovereenkomst “verminderde bemesting” als voor de anderen slechter uitvalt, terwijl dat voor maïs in beide gevallen niet het geval is. Bij uitdroging van de grond is het problematisch voor gewassen om voedingsstoffen (en dus ook stikstof) op te nemen. Dit heeft voor gronden met gewassen die in augustus en september normaal nog groeien zoals gras en in die periode nog bemest worden geleid tot een hoger nitraatresidu. Deze hypothese wordt ondersteund door de vaststelling dat voor gewassen als maïs die in augustus-september in de afrijpingsfase zitten er geen stijging was. De weersomstandigheden bieden volgens de Mestbank evenwel geen verklaring voor een aantal zeer hoge nitraatresidu’s die duidelijk een gevolg zijn van de bemestingsstrategie van de landbouwer.

Volgens de Bond Beter Leefmilieu kan de droogte in augustus en september slechts ten dele een verklaring bieden. De BBL wijst er op dat er voor landbouwers met een beheersovereenkomst in 2009 een iets lager nitraatresidu werd opgemeten (47 versus 48 kg NO₃-N/ha). “Aangezien het hoogst onwaarschijnlijk is dat zich precies boven deze percelen andere weersomstandigheden voordeden moet de verklaring elders gezocht worden”, aldus BBL die de verhoging toeschrijft aan het feit dat een aantal boeren op het einde van het groeiseizoen nog dierlijk mest hebben uitgereden alhoewel dit landbouwkundig niet noodzakelijk was. Dat de schrik voor een boete niet hoog is moet volgens BBL niet verwonderen daar de Vlaamse overheid de boetes zowel in 2007 en 2008 kwijtschold en de strafmaten voor 2009 nog niet vastlegde.