Het nobele streven van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid van de EU was al bij aanvang in 1983 het op peil houden van de vissenpopulatie. In de praktijk zorgde de aanpak voor een dramatische afname van vissenpopulaties, schade aan het milieu en problemen voor de vissers. In het verleden liep het vaststellen van de quota volgens een vast stramien. Wetenschappers stelden quota voor voor sommige soorten, met in sommige gevallen een nulvangst. De ministers van de respectieve lidstaten stelden vervolgens hogere quota vast. Een absoluut onduurzame manier van werken.
Hoog tijd voor een andere en betere aanpak dus. De BBC citeert Boris Worm, visserij-expert van de universiteit van Halifax (Canada). 'Het ideale model is het Amerikaanse,' zegt hij. 'Wanneer een vispopulatie onder een bepaald niveau zakt, mag ze eenvoudigweg niet meer bevist worden. Er bestaat dan geen manoeuvreerruimte, geen enkele onderhandelingsruimte over quota.'
Volgens het nieuwe Europese plan mag er vanaf ten laatste 2015 slechts zoveel gevist worden als wat de maximale duurzame opbrengst toelaat. Deze 'maximum sustainable yield' wordt gedefinieerd als de hoeveelheid vis die je kan vangen per jaar zonder dat de populatie erop achteruit gaat. Ook de mogelijkheid van 'noodmaatregelen' is voorzien.
Een belangrijke blinde vlek in de aanpak van de visserij wordt gevormd door de bijvangst. Het is vrijwel onmogelijk om op een specifieke soort te vissen, dus wordt er heel wat ongewenste vis gevangen (tot 70 of zelfs 90% van de vangst), die vervolgens dood of halfdood overboord gaat, terug de zee in. Het nieuwe voorstel zou vissers verplichten om alles wat ze vangen te registreren én aan land te brengen. Dat zou het geval zijn voor makreel, haring en tonijn vanaf 2014 en voor kabeljauw, heek en tong vanaf 2016. Het is niet duidelijk hoe een en ander zou worden gecontroleerd en vissers zijn begrijpelijkerwijs tegen deze aanpak gekant.
Verhandelbare quota
Een ander idee uit het voorstel doet de wenkbrauwen nog veel meer fronsen. Er wordt gedacht aan een systeem waarin quota kunnen worden verhandeld tussen de vissers, iets dat volgens Markus Knugge van de NGO Pew Environment Group leidt tot een 'virtuele privatisering van de oceanen.' Het is een systeem dat de grotere vissers ten goede zou komen en zou kunnen leiden tot een sociaal bloedbad, vrezen sommigen. Knugge suggereerde aan de BBC een alternatieve manier om quota toe te kennen: 'Vispopulaties zijn een gemeenschappelijk goed. Toegang tot dit goed zou moeten verleend worden aan diegenen die kunnen bewijzen dat ze vissen op de meest milieuvriendelijke en sociaal verantwoorde manier. En ze zouden slechts voor een beperkte tijd geldig mogen zijn.' Nu wordt gedacht aan quota met een duurtijd van 15 jaar.
Het ontwerp van het nieuwe visserijbeleid is nog lang niet definitief. Het wordt momenteel besproken door de EU-lidstaten, in het Europees parlement, en onder de loep genomen door stakeholders zoals vissers en milieu-organisaties. Er is nog een lange weg af te leggen.
