NIJMEGEN - Wie behartigt vandaag het ecologische belang? Zijn groene partijen nog nodig? Of is hun rol uitgespeeld, omdat het milieuthema ondertussen volledig is opgepikt door andere politieke partijen, en andere spelers tout court? Beleidsexpert Pieter Leroy zocht naar antwoorden.
Pieter Leroy, hoogleraar Milieu en Beleid bij de Radboud Universiteit Nijmegen publiceerde zopas het opmerkelijke artikel ‘Activisten, politici en lobbyisten – De verschuivende behartiging van het ecologische belang’ in Ons Erfdeel (2010/3).
Tegen een achtergrond van opkomende nieuwe sociale bewegingen en internationale ontwikkelingen, schetst Leroy hoe de milieubeweging begin de jaren-80 aanleiding gaf tot de groene politieke partijen in Europa. Hij beschrijft hierbij treffend hoe een groeiend succes van deze politieke partijen zich omstreeks de eeuwwisseling in verschillende Europese landen vertaalt in een regeringsdeelname. Maar, zo stelt Leroy vast, die regeringsdeelname verloopt niet zonder voorwaarden en heeft een prijs.
Zo waren de Belgische groenen, Agalev (later Groen!) en Ecolo aanvankelijk niet klaar voor de Wetstraat. Daardoor maaiden anderen meermaals het gras voor de groene voeten weg, of erger nog, beten de nieuwbakken politici hun tanden stuk op hoofdpijndossiers. Politieke rampen bleven dan ook niet uit.
Toch is de regeringsdeelname van groene partijen niet de enige verklaring voor een terugval van de groenen, nuanceert Leroy. Zowel de binnenlandse als de buitenlandse politieke context draaide tussen 1999 en 2003 immers helemaal in het nadeel van de groenen. En die context is nog altijd zeer bepalend voor de politieke machtspositie van de groenen.
Daarnaast merkt Leroy op dat er ook iets aan de hand is met de behartiging van het groene belang zelf. Want er is het jongste decennium een nieuwe fase aangebroken. Enerzijds is de milieumaterie een professionele bezigheid geworden voor tal van wetenschappers, technici, adviseurs, consultants, ambtenaren, experts, aanbieders van milieudiensten, opleidingen… Milieu-activisten en politici hebben daarbij nog slechts hoogstens een paar stukken van de puzzel in handen.
Anderzijds is het milieuverhaal, met de klimaatverandering en de teloorgang van de biodiversiteit als dé milieuthema’s van de komende decennia, een mondiaal gegeven dat de nationale politiek ver overstijgt. Er ontwikkelen zich nieuwe zgn. global regimes, internationale afspraken en procedures waarbij internationale bedrijven en lobbyisten, NGO’s en internationale overheidsorganisaties samen met professionals van regeringen het hoge woord voeren. Kijk maar naar hoe het eraan toeging op de klimaattop van Kopenhagen, eind vorig jaar, aldus Leroy.
Deze professionalisering en internationalisering van de milieuproblematiek dwingen de groene politici dan ook tot een bezinning over taakstellingen, zowel strategisch als inhoudelijk. Maar dat groene partijen in Europa en de Lage Landen zouden gedoemd zijn om te verdwijnen is onzin, zo besluit Leroy. Uit alle gegevens blijkt immers dat het groene gedachtegoed nog steeds op veel maatschappelijke en politieke steun kan rekenen. Ook wordt het ecologische belang nog steeds erkend als politieke machtsfactor.
Maar de groene politici en hun partijen moeten wel beseffen dat de wereld is veranderd. En dat ze zich goed moeten bezinnen over de rol die ze nog kunnen en willen spelen.
ARGUS informeert en inspireert voor een duurzame, milieuvriendelijke samenleving.
De nieuwssite www.argusactueel.be brengt nieuws en actualiteit over milieu, natuur en duurzame ontwikkeling.
Maak kennis met alle andere projecten van ARGUS op www.argusmilieu.be.
