15 Januari 2010 - Hoe houden we de EU eco-competitief?

Tot de kern van de eco-industrie horen activiteiten als de bestrijding van luchtverontreiniging, afvalverwerking, hernieuwbare energie en recycling. Deze sectoren vormen, onder andere, een cruciaal onderdeel van het EU actie- en ontwikkelingsplan in het kader van de Lissabon-agenda voor groei en werkgelegenheid. De Europese Commisie liet recent onderzoeken hoe de concurrentiepositie van de Europese ecosector kan worden verbeterd. Een pas gepubliceerd rapport schetst de probleemgebieden voor de eco-industrie in Europa. Op basis van deze bevindingen formuleert het rapport beleidsaanbevelingen.

Volgens de studie werkten er in 2008 ongeveer 3,4 miljoen mensen in de EU in de eco-industrie. De jaaromzet van deze sector overschrijdt momenteel de € 300 miljard en gemiddeld groeit de productiviteit sneller dan de fabricerende industrie. De rentabiliteit van de ecosector ligt dan weer lager dan die van de fabricerende industrie. De sector van de hernieuwbare energie vormt daarbij een opmerkelijke uitzondering.

Voor specifieke subsectoren, waaronder recycling, watervoorziening en duurzame energie, neemt de EU een leidende positie in de wereld in. Op andere gebieden hinkt de EU dan weer achterop, bv. inzake hybride auto's en biobrandstoffen. De EU mag dan vooraan hebben gelopen in het voeren van milieubeleid en het nemen van milieumaatregelen, meer en meer wordt ze hierin uitgedaagd door de nieuwe groeilanden. Onder hen bijvoorbeeld China, dat opmerkelijk succes boekt in high-tech subsectoren zoals zonne-energie.

Dat beleidsmakers zich blijven inzetten voor milieudoelen, ondanks de financiële crisis, wordt in het rapport toegejuicht, maar tegelijk wordt het belang onderstreept van een aantrekkelijk investeringsklimaat voor investeerders. Een andere uitdaging voor de eco-industrie is onder meer het wegwerken van hindernissen die de technologietransfer belemmeren naar eindgebruikers, maar ook tussen bedrijven en landen. Daarnaast vergroot een tekort aan vaardige werkkrachten het risico op vertraging van de groei en de productiviteit in sommige eco-sectoren. Bovendien maakt het ontbreken van een uniforme uitvoering van milieu-richtlijnen, normen en certificatieprocedures zakendoen in Europa momenteel onnodig duur.

De tien belangrijkste beleidsaanbevelingen in het rapport zijn:

1. Verbeter de statistische observatie van de Europese eco-industrie;
2. Verdiep het beleid rond duurzame consumptie en productie en duurzame industrie;
3. Laat de interne markt beter functioneren voor de EU eco-industrie door harmonisatie van de uitvoering van richtlijnen, normen en certificatie-procedures;
4. Voer voor de ganse EU geldende functionele prestatiecriteria in waar mogelijk en technische normen waar nodig;
5. Bevorder de ontwikkeling van milieuvaardigheden en beweeg in de richting van een beter geïntegreerde interne arbeidsmarkt;
6. Verminder asymmetrische informatieuitwisseling tussen de eco-industrie en haar klanten en leveranciers;
7. Bevorder eco-innovatie en R&D;
8. Zorg voor financiële steunmaatregelen voor R&D en innovaties van de eco-industrie, die van strategisch belang zijn voor de toekomst, maar die als gevolg van de financiële crisis niet kunnen worden gefinancierd via corporate funding;
9. Harmoniseer en bevorder groene aanbestedingen;
10. Bevorder open markten op een mondiale schaal en ondersteun acties die bijdragen tot een gelijk speelveld.

Het rapport vormt een onderdeel van het onderzoek ‘Studie van het concurrentievermogen van de EU eco-industrie' in opdracht van de Europese Commissie Directoraat-Generaal Ondernemingen en industrie binnen het raamcontract Sector Competitiveness Studies (ENTR/06/054).

Bron: IDEA Consult, ECORYS rapport. (2009). Study on the competitiveness of the EU eco-industry.