Leds vormen een zuinig alternatief voor verlichting. Maar ook deze kleine lampjes vergroten de afvalberg en dragen bij tot de uitputting van zeldzame grondstoffen.
Leds worden steeds meer gebruikt in openbare en particuliere verlichting. Ze worden ingebouwd in verkeerslichten, in auto's en gsm's, gebruikt als decoratieve verlichting en misschien hebt u wel een led-lamp op uw bureau staan. Leds zijn overal. Kerstverlichting bestaat tegenwoordig bijna uitsluitend uit led-lampjes. Het gaat over gigantische hoeveelheden: de VS alleen importeren 120 miljoen stuks kerstverlichting per jaar, samen goed voor ongeveer 120 miljard led-lichtjes.
Positief is alvast dat leds ongeveer een kwart minder energie verbruiken dan spaarlampen en maar liefst vijf keer minder dan de terecht met uitsterven bedreigde dinosaurus onder de verlichtingstechnologieën, de gloeilamp. Led-lampen zijn duurder in de aanschaf, maar ze gaan ook veel langer mee, zodat eindbalans in hun voordeel is. Positief is ook dat leds geen kwik bevatten, in tegenstelling tot spaarlampen. Minder goed is dat ook leds in aanmerking komen voor de kwalificatie klein gevaarlijk afval (KGA): ze bevatten lood, koper, nikkel, zilver, goud en arsenicum – schaarse, niet-hernieuwbare grondstoffen dus, die bovendien giftig zijn.
Allemaal KGA
Een Amerikaanse studie wijst uit dat in de VS verkrijgbare leds bijna allemaal onder de (strenge) Californische wetgeving voor KGA vallen omdat ze van minstens één metaal een te grote hoeveelheid bevatten om ze op een gewoon stort te mogen dumpen. De metalen mogen dan per led in kleine hoeveelheden aanwezig zijn, steeds meer leds gebruiken betekent op termijn bijdragen tot de uitputting van belangrijke grondstoffen.
Vooral koper, ijzer, lood, nikkel en zilver dragen bij tot de giftigheid van leds. Over het algemeen geldt: hoe hoger de concentratie van koper, ijzer en nikkel, des te helderder de led. Aangezien er steeds krachtiger leds worden ontwikkeld, dreigt de druk op het milieu toe te nemen door deze energiezuinige lampjes. Het zijn vooral koper en nikkel die schadelijk zijn voor het milieu en aangezien alle leds deze metalen bevatten, stellen ze allemaal in zekere mate een probleem. Waarbij dient opgemerkt te worden dat de witte leds, die voor gewone verlichting gebruikt worden, het minst schadelijk zijn omdat ze minder koper bevatten en geen arsenicum of lood.
Vervanging gevraagd
In Europa bestaat al regelgeving over het beperken van schadelijke stoffen in e-waste, maar verdere coördinatie tussen landen en continenten lijkt wenselijk, stelt de Europese Commissie. En als overheden bovengrenzen stellen voor de aanwezigheid van metalen in leds, kunnen fabrikanten op zoek naar mogelijk vervangende materialen.
ARGUS informeert en inspireert voor een duurzame, milieuvriendelijke samenleving.
De nieuwssite www.argusactueel.be brengt nieuws en actualiteit over milieu, natuur en duurzame ontwikkeling.
Maak kennis met alle andere projecten van ARGUS op www.argusmilieu.be.
