Van 27 juni tot 2 juli is Lindau, een voormalig eilandje in de Bodensee, voor de zestigste keer de belangrijkste jaarlijkse ontmoetingsplaats van oud en jong intellectueel talent. 659 jonge onderzoekers uit zeventig landen komen er in contact met 61 Nobelprijswinnaars en diverse vertegenwoordigers van gerenommeerde academische instellingen.
Na drie jaren rond respectievelijk geneeskunde, natuurkunde en scheikunde is het dit jaar weer een gebundeld programma, over alle drie deze disciplines. De afbakening is trouwens ook anders niet al te strikt. De theoretische grens tussen scheikunde en natuurkunde kan dan al vrij strikt liggen, in het onderzoek naar praktische toepassingen, zoals nieuwe alternatieve energiebronnen, bestaat hij nauwelijks. En veel resultaten van scheikundig en natuurkundig onderzoek komen vooral de geneeskunde ten goede.
Bovendien dragen de Duitse Nobelprijswinnaars mee dit gebeuren. Ongeacht hun eigen discipline, zorgen ze elk jaar weer voor en harde kern van Nobellaureaten. Dat is een stevige traditie, die herinnert aan de moeilijke beginperiode, vlak na de Tweede Wereldoorlog. Tijdens de Naziperiode was de Duitse wetenschap erg geïsoleerd geraakt en na de oorlog had het land weinig mogelijkheden om dit meteen te herstellen. Enkele vooraanstaande plaatselijke medici wilden daaraan verhelpen en belegden een congres rond tuberculose. Dat was een goede start. De kans om het grootster en breder aan te passen kwam toen ook graaf Lennart Bernadotte zich achter het initiatief schaarde. De eigenaar van het bloemeneiland Mainau – aan de overkant van de Bodensee – was als lid van het Zweedse koningshuis goed geplaatst om contacten te leggen met Nobelprijswinnaars en hen naar Lindau uit te nodigen. Zo kreeg de bijeenkomst haar typische Nobelkarakter.
De aanwezige jonge onderzoekers hebben doorgaans hun masterdiploma en meestal ook hun doctorstitel al op zak. Velen van hen zijn bezig met eigen, sterk gespecialiseerd onderzoek. De omvang van de jonge afvaardiging hangt deels af van de financiële slagkracht en de keuzes van de nationale wetenschappelijke instellingen. Zo telt België dit jaar slechts drie vertegenwoordigers, alle drie uit het Franstalige deel van het land. Dat zijn er evenveel als bijvoorbeeld Roemenië en minder dan Griekenland. Nederland stuurt twaalf 'studenten'.
Strenge selectie
Maar de selectienormen liggen ook academisch erg hoog. Een beloftevolle jongere kan slechts één keer deelnemen aan Nobel-Lindau. Terugkomen is alleen mogelijk indien hij of zij een Nobelprijs wint. Een van de Nobellaureaten verklaarde ooit dat hij als jongere naast de selectie gevallen was en inderdaad de Nobelprijs had moeten winnen om toch naar Lindau te mogen komen.
Scheikunde, natuurkunde, geneeskunde… waren altijd de basis van de Nobelbijeenkomsten, nooit de grensafbakening. Net als de voorbije jaren zullen in de lezingen, officiële en officieuze gesprekken, paneldiscussies en persconferenties milieu, klimaat en energie weer belangrijke onderwerpen zijn. Want ook het aansnijden van actuele problemen is een traditie in Lindau. In1955 bijvoorbeeld ondertekenden achttien Nobelprijswinnaars er een document tegen het gebruik van kernwapens. In 1973 waarschuwde Denis Gabor er al voor de negatieve gevolgen van de economische groei. En drie jaar geleden was
Hartmut Michel er één van de eersten om de overheidstimuli voor biobrandstoffen te bekritiseren. Het slotmoment wordt dit jaar trouwens een panelgesprek over energie en duurzaamheid. Maar ook eerder komen deze thema's gedetailleerd aan bod.
