Een nieuwe studie verwijst een belangrijk argument van de nucleaire lobby naar de prullenmand: de relatief lage kostprijs van nucleaire stroom. De lente van 2010 zal de geschiedenis ingaan als het moment waarop zonne-energie goedkoper werd dan kernenergie.
De kostprijs van fotovoltaïsche cellen is sterk gedaald tijdens de laatste tien jaren en zal nog verder dalen. In dezelfde periode zijn de kosten voor de bouw van kerncentrales steeds hoger opgelopen en ze zullen in de toekomst nog verder stijgen. In Noord-Carolina, de Amerikaanse staat waarop het rapport Solar Energy is Now the Better Buy in de eerste plaats betrekking heeft, is stroom afkomstig van nieuwe zonne-installaties in de loop van dit jaar goedkoper geworden dan stroom uit nieuwe kerncentrales. Dat is de conclusie van de studie uitgevoerd door John D. Blackburn, een professor-emeritus economie van Duke University, in samenwerking met Master-student Sam Cunningham.
De kostenanalyse in het rapport spitst zich specifiek toe op Noord-Carolina, waar de staat wettelijk verplicht is om de goedkoopste vorm van energieopwekking te helpen ontwikkelen, maar er is weinig reden om aan te nemen dat er grote verschillen zijn met regio's met een vergelijkbare ligging ten opzichte van de evenaar, zoals Zuid-Spanje.
Het kantelmoment
We waren al zo ver dat energie opgewekt via zonnecollectoren, windturbines en WKK economisch interessanter was dan die afkomstig uit kerncentrales, stellen Blackburn en Cunningham vast. Sinds de lente van 2010 geldt dat ook voor zonne-energie uit PV-installaties. Het is duidelijk dat stroomopwekking in de toekomst hoe dan ook duurder zal worden, maar minder duur op basis van zonne-energie dan op basis van kernenergie, beweert het rapport voorts.
Grootschalig opgewekte zonne-energie kost vandaag 14 dollarcent/kWh of minder, terwijl de stroom uit geplande kerncentrales tussen de 14 en en 18 dollarcent/kWh zullen kosten. Toegegeven, zonne-energie profiteert - ook in Noord-Carolina - van aanzienlijke overheidssubsidies, maar Blackburn & Cunningham voorspellen dat zonne-energie binnen de tien jaar competitieve prijzen zal kunnen bieden zónder subsidies. Dat is helemaal anders gesteld bij de nucleaire collega's, die altijd gesteund hebben op een pak overheidsgeld en er in de toekomst nog veel meer zullen nodig hebben. Investeren in zonne-energie biedt bovendien drie maal meer werkgelegenheid dan het investeren van hetzelfde bedrag in kerncentrales.
Niets dan voordelen?
Het rapport is misschien wat overdreven optimistisch als het stelt dat het elektriciteitsverbruik van Noord-Carolina in de toekomst niet meer zal stijgen, maar eerder langzaam zal afnemen, omdat oude en nieuwe huizen steeds beter geïsoleerd worden, toestellen energie-efficiënter worden en elektrische voertuigen vooral tijdens off-peakmomenten zullen worden opgeladen. Een smart grid moet ervoor zorgen dat zon, wind, de verbranding van biomassa en aardgas, en het verbruik en de opslag van energie zo efficiënt mogelijk op elkaar afgesteld worden.
Zonne-energie zou volgens de studie rond 2020 slechts 7,5 dollarcent per kWh kosten, terwijl nucleaire stroom meer dan 18 dollarcent per kWh dreigt te gaan kosten. De laatste kostenramingen voor een nucleaire reactor liggen rond de 10 miljard dollar per stuk en het duurt tien jaar om er een te bouwen. 'Zonnepanelen daarentegen kan je binnen een paar dagen op je dak laten installeren, ze leveren geen radio-actief afval op, ze verbruiken geen miljarden liters koelwater per jaar en ze stellen geen veiligheidsproblemen', klinkt het wat gechargeerd.
De auteurs vermelden niet expliciet hoeveel PV-installaties er nodig zijn om de stroom van een 1.000 MW-kernreactor te vervangen. Door hun bijna exclusieve focus op zonne-energie verzuimen ze ook het belang van het samenspel tussen de verschillende vormen van hernieuwbare energie en de opslag van hernieuwbare energie voldoende in de verf te zetten. Er is nochtans meer heil te verwachten van een uitgekiende mix van hernieuwbare energie dan alles in te zetten op één enkele technologie.
Subsidies voor kernenergie
Amerikaanse overheidssteun voor zonne-energie is transparant, met belastingvoordelen voor zonnestroomproducenten op federaal en staatsniveau. Waar de nucleaire industrie zijn geld zoal vandaan haalt, is heel wat minder zichtbaar. Blackburn & Cunningham formuleren de volgende bedenkingen, die wij op onze beurt met de Belgische situatie vergelijken.
De nucleaire industrie wentelt de kost van eventuele rampen af op de belastingbetaler. Bij een nucleaire catastrofe moet de gezamenlijke kernenergiesector maximaal 11 miljard dollar ophoesten, terwijl de kost van een 'non-worst case accident' wordt geraamd op meer dan 500 miljard dollar. In België is Electrabel slechts voor 300 miljoen euro verzekerd. Het volledige risico verzekeren zou volgens Greenpeace nucleaire stroom tot 1 euro/kWh duurder maken.
Er is al tien miljard dollar uitgegeven om gebruikte splijtstaven op te bergen in de Yucca Mountain in Nevada, een bedrag dat werd verrekend in de kWh-prijs van nucleaire stroom. In België produceren de kerncentrales elk jaar 120 ton hoog-radioactief afval dat nog miljoenen jaren gevaarlijk radioactief blijft.
Het Amerikaanse ministerie voor energie wil in 2011 zo'n 1,8 miljard dollar, of 44% van zijn R&D-budget, spenderen aan kernenergie. Veel geld voor een decennia oude en volgens voorstanders al zeer efficiënte technologie, merken Blackburn & Cunningham niet zonder ironie op. Greenpeace maakt de volgende vergelijking: 'In Europa duurt het nu 12 jaar om een enkele kerncentrale te bouwen, terwijl er elk jaar windturbines worden bijgeplaatst die zoveel elektriciteit produceren als 2 grote kerncentrales.'
Leningen voor de bouw van nieuwe kerncentrales komen er alleen als de federale overheid van de VS borg staat met belastingsgeld, de meeste projecten zien de kosten de pan uit rijzen en worden op de lange baan geschoven of zelfs geschrapt.
De regering-Obama voorziet 54 miljard dollar in leengaranties voor nieuwe kerncentrales, een forse verhoging tegenover de regering-Bush.
Sommige congresleden zijn voorstander van 9,7 tot 57,3 miljard dollar belastingsvoordelen voor producenten van kernenergie bovenop 35,5 miljard dollar voorgestelde subsidies. Ook wat het verspillen van geld betreft moet België niet onderdoen voor de Verenigde Staten. Greenpeace berekende dat kernenergie de Belgische consument al meer dan 28 miljard euro heeft gekost.
Noord-Carolina en verschillende andere Zuidelijke staten bieden stroomproducenten de mogelijkheid om de kosten van toekomstige kerncentrales op voorhand te verhalen op hun consumenten door de elektriciteitsrekeningen te verhogen..
In vergelijking met heel wat Amerikaanse staten loopt Noord-Carolina achter op het gebied van stroom uit hernieuwbare bronnen, stellen Blackburn & Cunningham. De economisten wijten dit aan het feit dat elektriciteitsproducent Duke Energy er quasi monopoliehouder is en dus niet door de keuze van consumenten voor groene stroom kan worden aangemoedigd om van zijn nucleaire dromen af te stappen. In staten met concurrentie tussen stroomproducenten profileert Duke Energy zich overigens wel als groene stroomleverancier.
In ons land is het ondertussen afwachten of de sluiting van de oudste kerncentrales in 2015 gehandhaafd blijft. De regering-Van Rompuy probeerde die beslissing terug te schroeven en de drie oudste kerncentrales langer open te houden, maar door de val van de regering-Leterme bleef het bij een voornemen. Wat de nieuwe regering zal doen, is nog niet duidelijk.
ARGUS informeert en inspireert voor een duurzame, milieuvriendelijke samenleving.
De nieuwssite www.argusactueel.be brengt nieuws en actualiteit over milieu, natuur en duurzame ontwikkeling.
Maak kennis met alle andere projecten van ARGUS op www.argusmilieu.be.
