AUSTRALIE - Kan een land dat vandaag 6% van zijn energie uit hernieuwbare bronnen opwekt dat binnen de tien jaar voor 100% van zijn energie doen? Een ambitieuze studie meent dat het voor Australië mogelijk moet zijn.
'Australië bezit een de grootste potentiëlen aan hernieuwbare energie ter wereld (...). Uitsluitend gebruik makend van momenteel bewezen en gecommercialiseerde technologie en met een geschatte kapitaalsinvestering van 3 tot 3,5% van het BNP per jaar en dat over tien jaar gespreid, kan Australië tegen 2020 de transitie maken naar 100% hernieuwbare energie.' Het klinkt misschien als sciencefiction, maar het is de beredeneerde conclusie van het ZCA2020 Project, waarin ZCA staat voor 'Zero Carbon Australia'. De blauwdruk van dat plan is afkomstig van Beyond Zero Emissions, een onafhankelijke non-profit onderzoeks- en drukkingsgroep die werkt aan oplossingen voor de klimaatsverandering.
Een totaalaanpak
Het uitgangspunt van het rapport is dat enerzijds de reductie van de CO2-uitstoot dringend nodig is en dat anderzijds de levensstandaard, het comfort en de mobiliteit van de Australiërs moeten behouden of zelfs verbeterd worden. In de voorgestelde totaalaanpak worden oplossingen gesuggereerd voor zowel grootschalige energiecentrales, het transport, de industrie, gebouwen, landgebruik en landbouw.
De huidige elektriciteitscentrales die op fossiele brandstoffen werken, worden op korte termijn vervangen door elektriciteitswinning op basis van voornamelijk geconcentreerde thermische zonne-energie met warmteopslag en daarnaast windenergie. Het door olie en gas aangedreven transport dooft uit en wordt vervangen door een voertuigenpark dat voor het overgrote deel aangedreven wordt op basis van elektriciteit uit hernieuwbare bronnen en voor een klein deel door biobrandstoffen (met name voor hulpdiensten en in landelijke gebieden). Deze transitie in het transport zal de vraag naar elektriciteit uiteraard stevig doen toenemen: van 211 TerraWatt/h (in 2007) naar 325 Twh. Op macro-vlak wordt echter meer dan de helft van de momenteel geproduceerde energie bespaard, omdat elektromotoren efficiënter zijn dan verbrandinsgmotoren en omdat het plan ook aanzienlijke energiebesparingen voorziet, door doorgedreven isolatie van gebouwen en door het de massale omschakeling op warmtepompen voor de verwarming van gebouwen. Als het plan integraal wordt uitgevoerd, zal de totale hoeveelheid in Australië geleverde energie tegen 2020 met meer dan de helft zakken van 1.065 TWh tot 456 Twh.
Zonne-energie ook 's nachts beschikbaar
ZCA2020 gaat er van uit dat maar liefst 60% van alle energie opgewekt in stationaire toepassingen afkomstig zal zijn van geconcentreerde thermische zonne-energie met opslag in gesmolten zout ('molten salt'). Voor de overige 40% wordt voornamelijk gerekend op windkracht (48 GW capaciteit) en in mindere mate op zonnepanelen met PV-cellen. Waterkracht en biomassa zijn goed voor de noodzakelijke backup van het energiesysteem. Er worden overigens geen nieuwe hydro-elektrische centrales gebouwd volgens dit plan.
Van alle ontwikkelde landen heeft Australië het grootste potentieel aan zonne-energie, stellen de auteurs van Zero Carbon Australia. Vandaar dat ervoor geopteerd is om van zonne-energie de ruggengraat van het nieuwe energiesysteem te maken. Maar ook in dit overwegend zonnige land schijnt de zon 's nachts niet. Om dat probleem op te lossen, maakt ZCA gebruik van de techniek van gesmolten zout, waarin hitte gedurende vele uren kan worden opgeslagen.
Op een twaalftal locaties verspreid over Australië zullen zonnetorens (vergelijkbaar met de in aanbouw zijnde Torresol-torens in Spanje) de door zonnespiegels geconcentreerde zonnehitte opslaan in gesmolten zout aan een temperatuur tussen de 565 en 650° C. De op die manier opgeslagen hitte wordt vervolgens gebruikt om water te verhitten tot stoom en vervolgens via conventionele turbines stroom op te wekken. Niet onbelangrijk: het waterverbruik van zo'n energiecentrale bedraagt volgens ZCA2020 slechts 12% van een conventionele thermische krachtcentrale, zoals een steenkoolcentrale.
Dergelijke zonnecentrales vergen weinig onderhoud en zijn het hele jaar door betrouwbare leveranciers van energie. Het rapport suggereert een twaalftal sites in Australië waar een 3500 Megawatt-centrale zou worden geïnstalleerd, bestaande uit telkens een twintigtal zonnetorens, goed voor een totaal van 42 Gigawatt. Tegen 2014 zou al 20% van het CST-systeem operationeel kunnen zijn, beweren de Australiërs. De eerste installaties zullen relatief duur zijn, maar van als er wereldwijd 8,7 GW aan zonnetorencapaciteit is geïnstalleerd, wordt de productieprijs van stroom competitief met die uit steenkoolcentrales.
Het nieuwe energieproductiesysteem wordt gecomplementeerd door een nieuw elektriciteitstransportsysteem, dat alle hernieuwbare energiecentrales met elkaar en met grote verbruikerscentra verbindt. Een smart grid moet ervoor zorgen dat de piekmomenten in het elektriciteitsverbruik worden afgevlakt doordat batterijvoertuigen off peak worden geladen, en dat ook verwarming en koeling waar mogelijk off peak worden aangestuurd.
Een revolutie in transport en verwarming
Niet alleen voor de manier waarop Australiërs hun energie produceren, maar ook voor hoe ze zich verplaatsen, stelt het rapport een grondige omwenteling voor die binnen de tien jaar werkelijkheid zou moeten worden. Daarbij wordt een dubbel spoor gevolgd: enerzijds het verbeteren van het openbaar vervoer en anderzijds het omturnen van het wagenpark tot een elektrische vloot, met enige ruimte voor hybride elektrische/biobrandstofvoertuigen om de langere afstanden te overbruggen.
Een grote uitdaging bestaat erin om Australiës aardgasverslaving te beëindigen. Aardgas is down under de meest gebruikte energiebron voor eindgebruikers, vooral voor verwarming, industriële processen en koken. ZCA2020 denkt dit te ondervangen door 20% minder energie te verbruiken dankzij efficiëntere gebouwen en door over te schakelen op elektriciteit: warmtepompen voor verwarming, inductie voor koken en on site zonne-energieproductie in de industrie.
Het rapport maakt zich sterk dat de transitie naar een 100% hernieuwbaar energiesysteem Australië per jaar zo'n 30 tot 40 miljard Australische dollar zou kosten (het equivalent van 21 tot 28 miljard euro), en dat tien jaar lang. Op de piek van de transformatie zal er werk zijn voor ongeveer 75.000 mensen. Zo'n 80.000 mensen zullen nodig zijn om het energiesysteem draaiend te houden.
Het Zero Carbon Australia 2020 is een zeer ambitieus en visionair project, dat slaagkansen heeft als de politiek, het bedrijfsleven en het publiek zich er massaal achter scharen. In bijkomende publicaties wordt de transitie in detail beschreven. ZCA2020 kiest voor de korte pijn en voor een snelle transitie. Het rapport is het lezen meer dan waard, al moet de lezer gewaarschuwd worden voor enig overdreven optimisme. Zo zijn de geraamde kosten enkel realistisch als de kosten van bijvoorbeeld thermische zonne-energie dalen door schaalvergroting. En alhoewel het rapport nadrukkelijk stelt dat het alleen met bewezen en commercieel opererende technologie werkt, is het nog altijd wachten op de indienstneming van de eerste grootschalige zonnetorens met warmte-opslag in gesmolten zout in Zuid-Spanje. Met name de Valle 1 en Valle 2-torens van Torresol Energy die goed zullen zijn voor een capaciteit van 50 MW elk, en geen 370 MW, zoals de Australische zonnetorens. Sommige Australiërs durven hun wensen kennelijk voor waarheid te nemen, maar dromen is niet verboden.
ARGUS informeert en inspireert voor een duurzame, milieuvriendelijke samenleving.
De nieuwssite www.argusactueel.be brengt nieuws en actualiteit over milieu, natuur en duurzame ontwikkeling.
Maak kennis met alle andere projecten van ARGUS op www.argusmilieu.be.
