Een van de opmerkelijkste voordrachten tijdens de 60ste uitgave van Nobel-Lindau was die van de 92-jarige Christian de Duve, de enige levende Belgische Nobelprijswinnaar. De Duve, die de Nobelprijs 1974 ontving voor zijn geneeskundig onderzoek, sprak hier niet over zijn eigen onderzoek, maar over… de toekomst.
Begin juli 2010 kwamen in het Duitse Mainau naar jaarlijkse gewoonte tal van Nobelprijswinnaars en jong talent samen om te praten en na te denken over de grote wetenschappelijke uitdagingen. Het eigenlijke hoogtepunt, het slotdebat over 'Energie en duurzaamheid' op het bloemeneiland Mainau, viel dit jaar een beetje tegen. De meeste deelnemers vertelden niet veel nieuws, Carlo Rubbia (natuurkunde, 1984) herhaalde zelfs gewoon wat hij al in 2008 op dit treffen vertelde. Gelukkig deden zich tijdens de voorafgaande dagen heel wat sterke momenten voor.
Sommige Nobellaureaten spraken over hun eigen onderzoek of over onderzoek in het algemeen. Anderen, zoals de Duve, verwoordden tegenover een publiek van enkele honderden jonge en beloftevolle onderzoekers, wat zijn al de belangrijkste uitdagingen voor de komende generaties zagen. Die uitdagingen hadden meestal te maken met het gebruik van energie en grondstoffen.
Kernenergie en GGO
De Duve, die volop aan een nieuw boek over de evolutie van de maatschappij werkt, pleitte voor een wetenschappelijke aanpak van de problemen. In die zin viel hij ook scherp uit naar de groene partijen. "Ze doen er fout aan zich om puur principiële redenen tegen het gebruik van kernenergie te keren. Ze hebben zich veel te sterk gepositioneerd tegen het kapitalisme, tegen de industrie en tegen de multinationals. Die keuze betreft niet alleen de energieproblematiek, maar bijvoorbeeld ook hun opstelling tegen genetisch gemanipuleerde organismen (ggo's). Een meer genuanceerde benadering is veel wenselijker. De groene partijen zouden veel minder bij hun dogma's moeten blijven en meer moeten openstaan voor samenwerking met wetenschappers. Nu zijn ze teveel een politieke partij zoals een andere, met teveel aandacht voor hun ideologie en te weinig voor wetenschappelijke feiten."
Over het gebruik van kernenergie of ggo's zelf weidde de Duve niet uit. Hij wees er wel op dat het 'de natuur is goed'-uitgangspunt niet nieuw is. "Jean-Jacques Rousseau verkondigde dit tweehonderd jaar geleden al. Maar bijvoorbeeld het Aidsvirus is in de natuur ontstaan. Dogmatische uitgangspunten zijn niet wetenschappelijk. De wetenschap is geen religie."
Overbevolking
De Nobelprijswinnaar waarschuwde wel voor het probleem van de overbevolking en de daaruit voortvloeiende uitputting van die bronnen. "Het succes van de mens als evolutionaire soort is ook een bedreiging. We zullen op korte tijd de natuurlijke reserves uitputten. Ik zal het niet meer meemaken, maar de jongsten van jullie zullen nog in leven zijn wanneer het zover is", richtte hij zich tot een publiek van overwegend twintigers en jonge dertigers.
"Hij drukte hen op het hart om oplossingen te vinden voor het te laat is en stelde een aantal algemene maatregelen voor. Zo hoopt hij dat de godsdiensten veel meer werk zullen maken dan nu het geval is om hun gelovigen bewust te maken van de toekomstige problemen en mogelijke oplossingen. Geboortebeperking kan deel uitmaken van die oplossingen.
Een andere voorgestelde maatregel lijkt ietwat naïef. De Duve tekst dat er beterschap kan komen indien meer vrouwen het politieke beleid gaan voeren. Vooral het vrouwelijke deel van zijn publiek toonde zich nogal sceptisch. "Die vrouwen die naar de politieke top doorstoten zullen zich net zo gedragen als hun mannelijke collega's," klonk het.
ARGUS informeert en inspireert voor een duurzame, milieuvriendelijke samenleving.
De nieuwssite www.argusactueel.be brengt nieuws en actualiteit over milieu, natuur en duurzame ontwikkeling.
Maak kennis met alle andere projecten van ARGUS op www.argusmilieu.be.
