Het Samburu Nationaal Park in Kenia is een van de beter bewaakte reservaten van Afrika. Toch sneuvelen de laatste tijd ook hier steeds meer olifanten onder de kogels van stropers. De oorzaak is de stijgende vraag naar ivoor, voornamelijk vanuit China.
Het Samburu-reservaat, gelegen aan de voet van Mount Kenya, is een populaire gebied voor safaritochten. De vele toeristen zijn er waarschijnlijk de oorzaak van dat de olifanten in het nationaal park tot een van de beter bewaakte en opgevolgde populaties van Afrika behoren. Het zorgvuldig monitoren van het lokale olifantenbestand is met name interessant voor wetenschappers en natuurbeschermers, enerzijds als graadmeter voor de illegale jacht op ivoor, anderzijds om te gevolgen van de ivoorjacht te bestuderen op het wel en wee van de getroffen kuddes.
Na een jarenlange periode waarin de handel in Afrikaans ivoor op een laag pitje stond, zit de verkoop van het witte goud de laatste tijd weer in de lift. En in tegenstelling tot vroeger, lopen nu ook goed bewaakte olifantenpopulaties zoals die van Samburu gevaar. Amerikaanse onderzoekers staven die onrustbarende trend in het vakblad Nature met enkele cijfers: zo zou er de voorbije 18 maanden in het Samburu-reservaat méér ivoor zijn gestroopt dan in een periode van 11 jaar die daaraan voorafging. Bovendien neemt het aantal stroperijen angstwekkend snel toe, zo zag het reservaat de eerste helft van dit jaar de bloedigste maanden uit haar geschiedenis.
De gevolgen zijn navenant: het totale aantal mannetjes onder de olifanten is inmiddels teruggelopen tot minder dan de helft van het aantal wijfjes (mannetjes hebben grotere slagtanden). Door de schaarser wordende mannetjespopulatie richten de ivoorstropers hun geweren echter ook op de wijfjesolifanten. Dat heeft zo mogelijk nog ernstiger gevolgen voor de kuddes, die voornamelijk bevolkt worden door wijfjes: zowat een op de vijf olifantenkuddes moet het stellen zonder één volwassen wijfje. Weesolifantjes die zieltogend alleen over de savanne rondzwerven, komen daardoor steeds vaker voor.
Olifanten in min of meer bewaakte reservaten onderbrengen is duidelijk niet genoeg om de ivoorjacht te stuiten. Een veel doeltreffendere methode, waarbij het probleem bij de wortel wordt aangepakt, is de vraag naar ivoor op de zwarte markt te doen dalen. De economische opleving van China heeft die vraag de laatste jaren echter opnieuw (en sterk) doen toenemen. Uit een recente studie uitgevoerd door de milieu-organisatie Elephant Family en de Aspinall Stichting, blijkt dat de handel in gegraveerd ivoor (een luxeproduct in China) in vergelijking met 2004 zowat verdubbeld is. De onderzoekers achter de studie vermoeden dat meer dan 60 procent van het verhandelde ivoor in China binnengesmokkeld is – en dus illegaal en afkomstig van recentelijk afgeslachte olifanten of neushoorns.
De hernieuwde vraag vanuit China is sterk voelbaar op de zwarte markten rondom het Samburu-reservaat: de ivoorprijzen zijn er in vergelijking met 2007 verdubbeld. Zoöloog George Wittemyer, een van de onderzoekers in Nature, was niet echt verrast over het feit dat Samburu vandaag geteisterd wordt door stropers. ‘Aan de huidige prijs krijg je voor het ivoor van een uit de kluiten gewassen mannetjesolifant anderhalf keer het jaarsalaris van een opzichter in het wildpark. Stropers deinzen er dus almaar minder voor terug om ook goed bewaakte olifantenpopulaties aan te vallen.’ De stroperij in Samburu is mogelijk een voorbode van wat andere, eveneens bewaakte reservaten in Afrika binnenkort nog te wachten staat.
ARGUS informeert en inspireert voor een duurzame, milieuvriendelijke samenleving.
De nieuwssite www.argusactueel.be brengt nieuws en actualiteit over milieu, natuur en duurzame ontwikkeling.
Maak kennis met alle andere projecten van ARGUS op www.argusmilieu.be.
