LISSABON - Zijn de orkanen, zee- en aardbevingen, overstromingen en vulkaanuitbarstingen louter normale natuurverschijnselen? Voormalig president en premier van Portugal Mário Soares durft hieraan twijfelen en roept op tot actie.
Zelfs Pangloss, het beroemde personage uit Candide van Voltaire, zou het ondanks zijn onverstoorbare optimisme moeilijk hebben de wereld van vandaag onder ogen te zien. De natuur en de mensheid hebben hun demonen de vrije loop gelaten en niemand kan ze intomen. De voorbije tijd kregen we te maken met een opeenvolging van orkanen, zeebevingen, aardbevingen, overstromingen en uiteindelijk de vulkaanuitbarsting op IJsland die de luchthavens in Noord- en Midden-Europa lamlegde. Een droevig en nooit gezien spektakel.
Het gaat om normale natuurverschijnselen, zullen sommigen zeggen, de slechtst geïnformeerden. Maar wie zoals ik al tachtig jaar is en nooit getuige was van een gelijkaardige samenloop van rampen, mag daaraan twijfelen. Zouden de gebeurtenissen niet voor een deel op rekening kunnen worden geschreven van de mens, die op een blinde en ondoordachte manier onze planeet schendt en het natuurlijk evenwicht in het gedrang brengt?
De klimaattop van december 2009 in Kopenhagen, die het hoofd had moeten bieden aan de opwarming van de aarde, liep uit op een mislukking door een verdacht akkoord dat op de valreep tussen de VS en China werd bedisseld. Toevallig – of niet – zijn die twee grootmachten de grootste vervuilers van de aarde. Ze slaagden erin de Europese groep – waar ze niet het minste belang aan hechtten – en verscheidene delegaties van andere continenten die een positief resultaat verwachtten van de top, vakkundig te verlammen.
Misschien nog verontrustender is dat er wetenschappers opdoken met standpunten die ingaan tegen de waarschuwingen van de grote meerderheid van milieubeschermers. Ze zeggen dat de opwarming van de aarde niet te wijten is aan menselijke activiteiten en niet aan het overmatige gebruik van fossiele brandstoffen. Volgens de klimaatsceptici gaat het om een natuurlijk verschijnsel. Er zijn mensen voor wie alles moet wijken om winst te kunnen maken en die alles ondergeschikt maken aan hun onmiddellijke belangen, zonder geplaagd te worden door een slecht geweten.
Ik ben er wel van overtuigd dat de wetenschappelijke waarheid zal zegevieren op de volgende klimaattop en dat de grootmachten gedwongen zullen worden de regels te respecteren die nodig zijn om de opwarming van de aarde radicaal in te perken.
Maar het zijn niet alleen de frequente natuurrampen die de planeet belagen. Sinds 2001 blijft ook het mondiaal terrorisme schade aanrichten. En er zijn ook veel (volgens mij te veel) landen die kernwapens hebben. Die aantallen moeten worden begrensd. Het akkoord dat de Amerikaanse president Barack Obama kon sluiten met Rusland en China om de kernarsenalen af te bouwen en de verspreiding van kernwapens naar landen als Iran tegen te gaan, was dan ook een opmerkelijke gebeurtenis waarvan positieve politieke en geostrategische effecten kunnen uitgaan.
In de gevaarlijke wereld waarin we leven – denk maar aan de gewapende conflicten die nog op alle continenten woeden – doen we er goed aan de vrije verkoop van wapens drastisch te verminderen en ons in te zetten voor een vredescultuur zoals die onvermoeibaar wordt uitgedragen door de voormalige Unesco-directeur Federico Mayor Zaragoza. Tegelijk moeten we zoveel mogelijk een rem zetten op alle manieren waarop media en tv-zenders in het bijzonder al dan niet bewust constant aanzetten tot geweld. Het is niet overdreven in dat opzicht van een onaanvaardbare escalatie te spreken.
Alle regeringen die zich als rechtstaten beschouwen en die dus de mensenrechten moeten beschermen, hebben de plicht een beleid te voeren dat die vredescultuur kan helpen verspreiden. Ze moeten ook systematisch alle vormen van geweld veroordelen die elke dag de huiskamer binnenkomen, met het oog op het welzijn van onze kinderen en de toekomst van de mensheid.
De bedreigingen waarmee we te maken hebben, komen van verschillende fronten: van een onzeker beleid zonder duidelijke richting, van een economie zonder regels die op betere tijden hoopt om de crisis te boven te komen, van een opeenvolging van catastrofes. Het is tijd dat de wereldburgers hun ogen openen, reageren en oplossingen eisen.
ARGUS informeert en inspireert voor een duurzame, milieuvriendelijke samenleving.
De nieuwssite www.argusactueel.be brengt nieuws en actualiteit over milieu, natuur en duurzame ontwikkeling.
Maak kennis met alle andere projecten van ARGUS op www.argusmilieu.be.
