14 Juli 2011 - Japan: de crisis aanpakken met creativiteit

Na de aardbeving en tsunami kwam er een enorme reactie van mensen uit de hele wereld, in de vorm van noodhulp en talloze uitingen van materiële en psychologische steun. De Japanse bevolking zal deze warme reactie nooit vergeten: we vangen de lange weg naar het herstel aan met het besef van dankbaarheid voor de grenzeloze goede wil van mensen uit de hele wereld.

De Britse historicus Arnold J. Toynbee staat bekend om zijn theorie over uitdaging en reactie. "Beschavingen", schreef hij, "worden geboren en groeien door succesvol te reageren op opeenvolgende uitdagingen." Deze strijd om uitdagingen aan te gaan zal blijven duren zolang de menselijke geschiedenis duurt.

Geconfronteerd met een ramp van onvoorstelbare omvang zoekt de Japanse bevolking naar manieren om weer op te staan en geschikte antwoorden te vinden op samenhangende problemen. Hoe groter deze uitdagingen, hoe groter inderdaad het potentieel om creatieve antwoorden te vinden die mensen overal zullen inspireren en zullen bijdragen tot het geheel van menselijke wijsheid.

Uiteindelijk is de effectiviteit van zulke antwoorden geworteld in de kracht van de menselijke gemeenschap. Veel verhalen over mensen die de aardbeving en tsunami op bijna miraculeuze manier overleefd hebben, waren alleen mogelijk door de onderlinge steun van buren. In de dagen en weken na de ramp, toen de cruciale levenslijnen voor communicatie, water, elektriciteit en gas onderbroken waren, was het de onderlinge steun van plaatselijke gemeenschappen en buurtverenigingen die de noden hielp lenigen en een vitale menselijke verbinding voor de overlevenden was.

Ik ken persoonlijk veel verhalen van mensen die zich op een nobele manier ingezet hebben voor anderen en hun gemeenschappen hebben helpen herstellen. Daarbij deelden ze de bescheiden middelen die ze hadden en staken ze veel energie in het helpen van anderen, ook al hadden ze vaak zelf hun geliefden, huizen en levensonderhoud verloren. Men kan alleen maar bewondering hebben voor het sprankelende hart van menselijkheid dat in zulke tijden van crisis schittert.

We zagen talloze daden van belangeloze samenwerking in onze Soka Gakkai-gemeenschapscentra in de getroffen gebieden, die we onmiddellijk na de aardbeving als evacuatiecentra hebben geopend.

Meteen na de ramp, toen de verbindingswegen met Tokio zwaar onderbroken waren, slaagden vrijwilligers in Niigata, op de noordwestelijke kust van Japan, erin mensen te bevoorraden via alternatieve routes. De vrijwilligers kwamen uit gebieden die zelf het slachtoffer waren geweest van zware aardbevingen in 2004 en 2007 en waren zich dus pijnlijk bewust van de noden van de overlevenden.

Ze zetten zich in om cruciale voorraden als drinkwater, rijst en ander noodvoedsel, generatoren, brandstoffen en draagbare toiletten te verzamelen en dat allemaal in de kortst mogelijke tijd te leveren. Er is mij verteld dat deze vrijwilligers gemotiveerd waren door een gevoel van dankbaarheid voor de hulp die ze zelf hadden ontvangen bij de Niigata-aardbevingen: "Zoveel mensen hebben ons toen geholpen, nu was het onze beurt om te doen wat we konden."

Het lijden dat een grote aardbeving veroorzaakt, kan echt onthutsend zijn. Waar ook zulke tragedies hebben toegeslagen de laatste jaren – de aardbeving in Sumatra en de tsunami op de Indische Oceaan in 2004, de Sichuan-aardbeving in China in 2008, de aardbeving op Haïti in 2010 – hebben we een gevoel van menselijke solidariteit gezien, een gemeenschap van moedige en toegewijde burgers die vastbesloten waren elkaar te helpen. Zulke daden, en de geest waaruit ze voortkomen, zijn echt verbluffend. Ik weet dat ik niet de enige ben als ik hierin de echte goedheid zie die uit het hart zelf van onze menselijkheid stroomt.

Het is duidelijk dat hulpoperaties van de overheid centraal moeten staan in de reddings- en heropbouwactiviteiten. Maar tegelijkertijd bestaan heel wat getuigenissen over hoe samenwerking in plaatselijke gemeenschappen de zwaarste getroffen en kwetsbaarste mensen een kritische levenslijn kunnen aanreiken.

Terwijl de heropbouw voortgaat, wordt het spirituele aspect van zorg en steun nog belangrijker, en het is het netwerk van mensen die aan de basis met elkaar omgaan, elkaar waarderen en elkaar elke dag aanmoedigen, dat hierin een sleutelrol speelt. In die zin kan echte solidariteit tussen mensen de basis leggen voor het soort menselijke veiligheid dat zelfs niet door de zwaarste rampen vernietigd kan worden.

Onze reactie op de ramp moet zijn dat we blijvende waarde creëren uit de tragedie. Dat betekent dat we tot een dieper begrip moeten komen van de echte waarde van menselijk geluk. Dat zal op zijn beurt de kijk van de mensheid op de toekomst in al haar aspecten veranderen, ook als het over het kritische gebied van energiebeleid gaat.

Net zoals de kernramp in Tsjernobyl in 1986 verplichtte om veel zaken anders te bekijken, hebben de ongevallen in de kerncentrale van Fukushima een zware impact op de kijk en houding van de mensen in de hele wereld.

Ook al verschillen de concrete opties van land tot land, er is geen twijfel mogelijk dat een nieuwe stroming in de menselijke geschiedenis geboren wordt. Dat is te zien in de agressieve promotie van hernieuwbare energie, de ontwikkeling van energie-efficiënte technologieën en het voorzichtiger beheer van bronnen in het algemeen.

Om het doel van een duurzame samenleving te bereiken zullen we een systeem van waarden moeten hanteren dat de excessen van menselijke hebzucht kan intomen en die impulsen op een verstandige manier naar hogere doelstellingen kan afleiden.

Ik hoop dat we een antwoord zullen ontwikkelen op de huidige ramp die de menselijke wijsheid samenbrengt, terwijl we ons levensonderhoud, onze samenleving, onze beschaving proberen te herstellen, met als basis voor dat alles een stevig herstel van het menselijke hart.

Voor de details over de reactie van Soka Gakkai op de aardbeving van 11 maart, zie www.sgi.org.