Kernenergie kan vervangen worden door goedkopere hernieuwbare bronnen, en die technologieën worden nu al gebruikt.
BERLIJN - Vandaag staan er in 30 landen kerncentrales met in het totaal 442 operationele reactoren met een gezamenlijk vermogen van 375 GW. Zestien landen bouwen momenteel 65 nieuwe reactoren, goed voor een vermogen van nog eens 64 GW. De Verenigde Staten tellen het grootste aantal kernreactoren (104), meer dan Frankrijk (58) en Japan (48). Ongeveer 212 installaties zijn meer dan 30 jaar oud, en ook al weet men niet met absolute zekerheid hoe lang ze veilig kunnen werken, de Duitse kanselier Angela Merkel zette de toon door alle kerncentrales die ouder dan zijn dan dertig jaar, voor onbepaalde duur te laten sluiten.
De relatieve achteruitgang van kernenergie was al ruim voor de ramp in Fukushima ingezet. In 2010 waren 143 reactoren operationeel in de Europese Unie, dat is minder dan de piek van 177 in 1989. Men zegt dat kerncentrales in staat zullen zijn om baseloadenergie te leveren voor 5,9 eurocent per kWh. De echte kost, die ook rekening houdt met alle subsidies, voordelen van afschrijvingen, verzekeringsbescherming, financiële steun en regelingen voor afvalberging, ligt dichter bij 25-30 eurocent per kWh.
Ondanks massale subsidies en wettelijke bescherming produceerde kernenergie in 2010 wereldwijd minder energie dan hernieuwbare bronnen. Nu er aan de Stille en Indische Oceaan voorlopig geen sprake meer is van nieuwe nucleaire projecten, is de vraag hoe de wereld hernieuwbare en betaalbare energie zal genereren.
De Blauwe Economie stelt voor te gebruiken wat we hebben en het concurrentievermogen van innovaties te bestuderen zonder op subsidies te rekenen.
Een handvol warmte- en elektriciteitsbronnen zou het huidige landschap van hernieuwbare energie kunnen hertekenen en verbeteren. De drie belangrijkste innovaties zijn:
Als Duitsland in 500 van zijn 9600 installaties voor de behandeling van huishoudelijk afvalwater hoogefficiënte biogasgeneratoren zou installeren, gebaseerd op de Scandinavische kennis die in het Koreaanse Ulsan wordt toegepast, dan zou dit een vermogen van 5 GW kunnen opleveren. Biogas is een veilige en voorspelbare vorm van opwekking – niemand twijfelt eraan dat er permanent organisch afval en afvalwater voorhanden zullen zijn – en geeft dus stabiliteit aan het energienet.
Door verticale turbines van Wind-it (Frankrijk) te installeren in een derde van zijn hoogspanningsmasten zou Duitsland nog eens een bijkomend vermogen van 5 GW krijgen, voor een fractie van de kostprijs van nucleaire energie.
Als men bovendien slechts 100 hectare zou gebruiken op 100 van de niet langer gebruikte delen van Duitslands 1900 stortplaatsen om daar gecombineerde warmte- en elektriciteitsgeneratoren te plaatsen van Solarus AB (Sweden), die een vermogen hebben van 1830 kWt en 610kWe per hectare, dan zou Duitsland nog eens een vermogen van 6,1 GWe (stroom) en 18,3 GWt (warmte) bijwinnen. De warmte kan worden gebruikt om de vraag naar waterverwarming te reduceren, de grootste verbruiker van huishoudelijke elektriciteit.
De dagelijkse vraag naar elektriciteit in Duitsland bedraagt ongeveer 70 GWh; nucleaire energie vertegenwoordigt ongeveer 20 procent, of 15 GWh. De berekeningen hierboven geven aan dat het met slechts een fractie van de bestaande infrastructuur mogelijk is om kernenergie volledig te vervangen (5+5+6,1GWh).
De productiekost voor elk van de drie alternatieven is evenveel of minder dan 2 eurocent per kWh. De huidige kost voor de transfer van kernenergie naar het net is 5,6 eurocent per kWh.
Het voor de hand liggende bijkomende voordeel is de werkgelegenheid. Duitsland, dat al wereldleider is voor de export van groene technologie, zou zich nu zelfs kunnen positioneren als 's werelds grootste exporteur van groene energie. Maar het krachtigste element in een uitstapstrategie voor kernenergie is dat het prijsverschil – 3,6 eurocent per kWh – voor de 15 GWh die dagelijks door kernenergie wordt geleverd, een jaarlijkse meevaller van 4,7 miljard euro oplevert. Deze cashflow, die het resultaat is van de efficiëntie van eenvoudige technologieën, zou de uitstap uit kernenergie kunnen financieren over een periode van tien jaar.
Op die manier zou vandaag een consensus kunnen groeien waarbij energiebedrijven een uitstappakket ter beschikking krijgen, gebaseerd op de waarde van hun activa, en betaald worden voor de stopzetting van kernenergie. De gedwongen sluiting van de oudste centrales heeft hun waarde al 25 procent verminderd en de huidige onzekerheid zal de aandelen wellicht nog meer doen dalen. Voor financiële ingenieurs kan het niet zo moeilijk zijn om een oplossing te bedenken die een uitstap uit kernenergie toelaat via een win-winstrategie, met grotere voordelen en kleinere risico's voor iedereen.
Duitsland zou de financiële spil van de wereld kunnen worden als financier van de uitstap uit kernenergie, gebaseerd op cash en consensus. Dat is het ultieme doel van de Blauwe Economie: aan de basisbehoeften van iedereen beantwoorden met wat we hebben, de noodzakelijke producten en diensten aanbieden die goed zijn voor uw gezondheid en de omgeving voor een lagere kostprijs, en ondertussen sociaal kapitaal opbouwen. Dit lijkt haalbaar, en sneller dan we ooit gedacht hadden.
ARGUS informeert en inspireert voor een duurzame, milieuvriendelijke samenleving.
De nieuwssite www.argusactueel.be brengt nieuws en actualiteit over milieu, natuur en duurzame ontwikkeling.
Maak kennis met alle andere projecten van ARGUS op www.argusmilieu.be.
