26 Oktober 2009 - Nieuw land in zicht

 ‘Nieuw land in zicht’ heet het pas verschenen boek van Bart Martens, sp.a-politcus en in een vorig leven baas van de milieukoepel Bond Beter Leefmilieu.

 

‘Nieuw land in zicht’ heet het pas verschenen boek van Bart Martens, sp.a-politcus en in een vorig leven baas van de milieukoepel Bond Beter Leefmilieu. In electoraal geladen tijden zoals vandaag, verschijnen wel meer schrijfselen van de hand van politici. Toch is ‘Nieuw land in zicht’ veel meer dan een poging om één persoon of partij in de kijker te zetten. Het boek is duidelijk het resultaat van een jarenlange en gedreven intellectuele zoektocht naar de mechanismen van de samenleving, naar wat er foutloopt en hoe het beter kan. De centrale idee daarbij is dat de drie wereldsystemen – het financiële systeem, de wereldeconomie en het wereldecosysteem – fundamenteel ontregeld zijn en met elkaar botsen. De aard en de omvang van deze crisissen zorgen ervoor dat we er niet zomaar kunnen ‘uitgroeien’. Het verder plaveien van het klassieke en ouderwetse groeipad is helemaal geen optie meer. Het moet dus anders, maar hoe?

In het eerste deel van zijn boek maakt Martens een analyse van de systeemfouten die in het huidige bestel vervat zitten. Het zijn de constructiefouten die het schip van de nationale welvaartsstaat doen lekken en aan het zinken brengen. Economische wetmatigheden, sociale vooronderstellingen en institutionele uitgangspunten waarop onze maatschappij werd gebouwd, blijken namelijk sterke mankementen en onbedoelde neveneffecten te vertonen.

Aan deze analyse koppelt Martens suggesties voor de reparatie van deze systeemfouten. Zo wordt een nieuwe institutionele architectuur uitgewerkt voor een duurzaam beheer van het mondiaal “gemeen goed” en een rechtvaardigheidstheorie voor een eerlijke mondiale verdeling gebaseerd op een ‘gelijk aardeaandeel’ voor iedereen. Binnen dat kader wordt werk gemaakt van een “eerlijk handelsregime” in plaats van de bestaande vrijhandelsdoctrine, een mondiaal reservemuntsysteem als alternatief voor de afbrokkelende en systeembedreigende rol van de dollar als reservemunt en een “windfallprofittaks” die oude technologie doet meebetalen voor de ontwikkeling van nieuwe.

Het derde luik van het boek is de politieke vertaling van deze analyse en visie. Hier geeft Martens aan hoe de sociaaldemocraten opnieuw de stuurlui kunnen worden van het vlotgetrokken schip dat koers zet naar de nieuwe wereld. Zoals de sociaaldemocraten tijdens de vorige eeuw de regisseurs waren van de nationale verzorgingsstaat, moeten zij, aldus Martens, in de 21ste eeuw het “collectieve willen” weten te bundelen rond deze nieuwe wereldorde die inclusiever, socialer en duurzamer is.

Bart Martens is er met ‘Nieuw land in zicht’ in geslaagd om een zeer breed internationaal perspectief te koppelen aan concrete voorstellen en suggesties in onze eigen regio. Het boek is niet meteen het meest makkelijke om lezen – het niveau ligt hoog - maar de lezer wordt wel beloond met een schat aan inzichten en ideeën. Een aanrader!